Trump viết ông vừa kết thúc cuộc thảo luận “rất thành công” với Putin. Ông nói Nga đồng ý cung cấp ngay hơn 300.000 tấn diesel cho thị trường Mỹ và thế giới, thêm 500.000 tấn trong tháng 11, và 1 triệu tấn “ngay sau đó”. Ông còn nói sau này có thể thêm khoảng 3 triệu tấn, tùy tình trạng nhà máy lọc dầu Nga. Tổng các mốc ông nêu có thể lên tới khoảng 4,8 triệu tấn, theo Wall Street Journal.
Putin xác nhận Moscow sẵn sàng cung cấp dầu và sản phẩm tinh chế cho thị trường Mỹ và thế giới. Đặc phái viên Kirill Dmitriev khen sự hợp tác năng lượng. Bộ Tài chính Mỹ đã cấp giấy phép chung tạm thời, cho phép bán diesel Nga trên thị trường toàn cầu đến 7/4/2027, dù lệnh trừng phạt vẫn còn.
Trump viết giá diesel cho người Mỹ và thế giới sẽ giảm “với số lượng kỷ lục, và nhanh”. Ông nói ưu tiên lớn nhất là giá thấp hơn cho nông dân, chủ trang trại và tài xế xe tải. Ông gắn thông báo này với việc Mỹ kiểm soát eo Hormuz. Bầu cử giữa kỳ là 3/11. Giá diesel, dùng cho xe tải, nông nghiệp và sưởi, đang ở mức cao.
CNN, dẫn Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, nói hai mốc đầu — hơn 300.000 tấn cộng 500.000 tấn — bằng khoảng 6 triệu thùng, đủ khoảng một ngày rưỡi nhu cầu Mỹ. Hợp đồng tương lai diesel đóng cửa thứ Sáu giảm khoảng 4%. Đó là phản ứng thị trường trong ngày, không phải mức giá bơm đã hạ.
Zelensky phản ứng trong đêm. Ông viết trên X: “Quà cho Putin sẽ không mang lại hòa bình hay lợi ích nào cho thế giới văn minh.” Ông nói Nga sẽ “trả” bằng khủng bố và phản trắc tiếp. “Cho phép Nga bán sản phẩm dầu mỏ là một khoản đầu tư vào cuộc chiến phải được kết thúc, không phải kéo dài.” Ông nói thỏa thuận “chơi vào tay Nga”, để Moscow giết thêm, đánh lâu hơn, và tôn trọng Mỹ ít hơn. Với Axios, ông nói nó “trông như quà sinh nhật vui cho Putin” và “tuyệt đối tệ”. Putin vừa bước sang tuổi 74.
Ông còn nói đoàn đàm phán Ukraine “đơn giản đang bị dùng làm bình phong”, và đây là “quyết định yếu của những đối tác mạnh”. Thông báo của Trump đến lúc các cuộc nói chuyện Ukraine–Mỹ đang diễn ra ở Miami. Giờ sau thông báo, các đợt không kích Nga làm ít nhất 17 người chết ở Ukraine, trong đó có vụ tại Zaporizhzhia. Zelensky viết hôm 10/10 rằng Nga “cảm ơn” việc nới trừng phạt bằng bom lượn vào nhà dân.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại một buổi họp báo ở Kyiv ngày 3/6/2026. Nguồn: Le Monde
Hôm 10/10, trước khi rời Nhà Trắng đi vận động ở Tennessee, Trump nói với phóng viên: “Tôi nghĩ đã đến lúc Ukraine có một tổng thống mới.” Ông nói ông gợi ý họ chọn lãnh đạo mới, người có thể làm thỏa thuận, vì “vì lý do nào đó ông ấy không bao giờ làm”. Ông đổ lỗi Zelensky tiếp tục đánh nhà máy lọc dầu Nga, nói đó là vấn đề thế giới, làm khó nông dân và chủ trang trại Mỹ. Ông nói đã bảo Ukraine có thể làm gì với Nga cũng được, trừ đánh nhà máy lọc dầu.
Trump còn nói dưới Zelensky, Ukraine “mất 30% đất nước”, hơn một triệu người phải rời đi giữa hai bên, và hơn hai triệu người chết. Đây là con số ông nêu tại Nhà Trắng, không phải số liệu đã được cơ quan độc lập xác nhận trong thông báo này. Ông cũng nói nếu ông là tổng thống năm 2022 thì chiến tranh đã không bắt đầu.
Nga trước đó đã tự đình chỉ xuất khẩu diesel đến 31/10. Các đòn đánh của Ukraine vào nhà máy lọc dầu đã làm căng nguồn cung nội địa Nga. Giấy phép Mỹ nới trừng phạt không tự động có nghĩa châu Âu sẽ mua. Một số nước châu Âu có thể từ chối diesel Nga.
Với tài xế và chủ tiệm
Người chạy xe tải, giao hàng, hoặc dùng máy diesel ở Texas và California không nên tính giá bơm sẽ giảm ngay tuần này. Lượng công bố, nếu giao đủ, chỉ bằng khoảng một ngày rưỡi nhu cầu Mỹ. Hàng còn phải qua tàu, cảng và phân phối. Giấy phép tạm đến 7/4/2027, không phải mở cửa vĩnh viễn. Không có chương trình trợ giá diesel mới nào được công bố cùng thỏa thuận.
Nhận định:
Dan Pickering, nhà sáng lập Pickering Energy Partners, nói với CNN lượng này có lẽ chỉ tăng cung khoảng 5–6% từ nay đến cuối năm, “hữu ích nhưng không đủ xoay kim”. Gregory Brew, phân tích viên Eurasia Group, nói nếu Putin giao được — nghĩa là đảo lệnh cấm xuất khẩu diesel đã có vài tháng — thì đây là băng dán, không hơn.
Neil Atkinson, cựu trưởng bộ phận thị trường dầu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, nói với Al Jazeera rất khó thấy Nga giao được khối lượng đó trong ngắn hạn mà không cắt thị trường nội địa. Ông nói ngay cả khi giao đủ, lượng này “không thực sự xoay kim” giá, vì Mỹ dùng khoảng 3,7 triệu thùng diesel mỗi ngày. Andy Lipow, chủ tịch Lipow Oil Associates tại Houston, nói không rõ thế giới sẽ nhận thêm bao nhiêu, vì nhà máy lọc dầu Nga đang yếu và Nga còn lệnh hạn chế xuất khẩu của chính mình.
Clayton Seigle của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế nói thỏa thuận có lợi cho Nga: nước này có thể bán diesel mà thị trường nội địa không hấp thụ hết vào mùa đông, có thể hơn 100.000 thùng mỗi ngày.
Điểm cần giữ: Trump công bố một thỏa thuận chính trị và một giấy phép tạm. Việc diesel có vào bồn Mỹ, và giá có hạ tại trạm, là hai câu khác. Ukraine coi đây là nới tay cho ngân sách chiến tranh của Nga. Trump coi đây là cách hạ hóa đơn nhiên liệu trước 3/11, và chuyển chỉ trích sang Kyiv.
