Pike bị kết án tử vì vụ giết Colleen Slemmer, 19 tuổi, năm 1995. Nếu lần này hoàn tất, bà sẽ là phụ nữ đầu tiên Tennessee xử tử trong hơn 200 năm. Phiên tòa phút chót làm ca này trễ hơn chín giờ. Tòa phúc thẩm vòng 6 từng ra lệnh tạm dừng. Tòa án Tối cao gỡ lệnh đó.
Nhân chứng báo chí, trong đó có Catherine Sweeney của đài WPLN, nói Pike được tiêm hai liều pentobarbital rồi vẫn ngáy, thỉnh thoảng nhấc người khỏi giường. Rèm phòng chứng kiến đóng hai lần. Luật sư nộp đơn khẩn trong đêm: bà mất ý thức nhưng còn tim và còn tiếng ngáy. Death Penalty Information Center nói đây là lần đầu trong thời kỳ án tử hiện đại một người nhận thuốc xử tử rồi sống sót.
Luật sư Randy Spivey nói đội thi hành dùng ít nhất bảy mũi ở tay trái, tay phải chuyển tím, bà nói có cảm giác bỏng. Ông gọi đây là hình phạt “nặng hơn bất kỳ ai trong lịch sử án tử Mỹ” và yêu cầu thống đốc đổi án thành chung thân. Luật sư Stephen Ferrell nói nỗi sợ lớn nhất của thân chủ không phải cái chết, mà là “một cái chết kéo dài, đau và chấn thương”. Luật sư cho rằng dây truyền không vào tĩnh mạch, thuốc đi vào mô. Sở Cải huấn Tennessee nói đã làm đúng quy trình được văn phòng chưởng lý bang duyệt, và quy trình không cho thêm bước nào. Bà được chuyển bệnh viện.
Ngày 1/10, Thống đốc Cộng hòa Bill Lee dừng mọi lần xử còn lại trong năm và yêu cầu bên thứ ba rà soát “chính xác chuyện gì đã xảy ra”. Đây là lần thứ hai trong năm bang xử không thành, và lần thứ hai từ 2022 bang phải dừng hàng loạt. Giám đốc nhà tù Frank Strada từ chức ngày 3/10, khi cuộc rà soát bắt đầu. Tối 6/10, luật sư nói bà đã tỉnh và nói được sau nhiều ngày thở máy. Tiên lượng chưa rõ. Họ chờ một ca hồi phục dài.
Năm phương thức
Bài New York Times ngày 6/10 của Nicholas Bogel-Burroughs, “Vì sao năm phương thức xử tử đang gây tranh luận”, lấy vụ Pike làm điểm vào. Năm cách Mỹ từng dùng từ khi án tử được khôi phục sau 1976 là tiêm thuốc, ghế điện, khí gas, đội xử bắn và treo cổ. Tiêm thuốc, đưa vào từ 1982 với lý do “nhân đạo hơn” ghế điện, hiện chiếm phần lớn các ca. Trung tâm Thông tin Án tử nói đây cũng là cách có tỷ lệ trục trặc cao nhất.
Vì thuốc khó mua, một số bang thêm phương án. Alabama dùng khí nitơ từ 2024. Louisiana làm theo năm 2025. Nam Carolina năm 2025 xử ba người bằng đội bắn, gấp đôi số ca đội bắn của thời hiện đại trước đó. Idaho từ 1/7/2026 lấy đội bắn làm cách chính. Tháng 6, Tòa án Tối cao chặn Alabama dùng khí nitơ với Jeffery Lee. Tháng 9, bang này chuyển sang tiêm thuốc. Tháng 4, Bộ Tư pháp dưới ông Trump cho phép thêm đội bắn, ghế điện và khí gas ở cấp liên bang.
Ông Trump, người ủng hộ án tử và đã yêu cầu công tố đẩy nhiều án hơn, nói ngày 2/10: “Sao lại thành ra thế? Việc này không nên khó.” Mẹ của Colleen Slemmer nói bang đã không trao công lý cho gia đình nạn nhân.
Với người đọc
Vụ này không đổi visa, hồ sơ nhập cư hay quy trình trục xuất. Điểm đáng theo dõi với cộng đồng là cách bang và liên bang chọn phương thức, và vụ Pike có bị đưa ra xử lại hay không. Thống đốc mới dừng các ca trong năm nay ở Tennessee. Texas và Florida vẫn có lịch riêng.
Nhận định:
Joel Zivot, giáo sư Y khoa Đại học Emory, từng được đội luật sư của Pike mời làm chuyên gia, viết trên New York Times ngày 4/10 rằng các lần tiêm thuốc thất bại không phải lỗi vặt. Ông gọi đó là đặc điểm của quy trình. Với BBC, ông nói Pike có thể chưa đạt nồng độ thuốc trong máu đủ để ngừng thở và tim.
Bài ngày 6/10 không kết luận án tử nên bỏ. Nó ghi đa số người Mỹ vẫn ủng hộ, nhưng tỷ lệ đã giảm, và vụ Pike kéo câu hỏi từ “cách nào đỡ đau hơn” sang “hình phạt này còn đứng được không khi người bị kết án sống sót”. Bang nói đã làm đúng quy trình. Luật sư nói quy trình đó chính là vấn đề. Hội đồng rà soát của ông Lee chưa có kết luận.
