Nghiên cứu do các nhà kinh tế của New York Fed thực hiện, so sánh các nghề “có thể làm từ xa” (remotable) như lập trình, phân tích dữ liệu với các nghề đòi hỏi làm việc trực tiếp như điều dưỡng hay giáo dục. Kết quả cho thấy tỷ lệ thất nghiệp của cử nhân đại học trẻ trong các nghề remotable đã tăng khoảng 1 điểm phần trăm từ giai đoạn 2017-2019 lên 2022-2024. Trong khi đó, nhóm lao động lớn tuổi hơn trong cùng ngành nghề lại không chịu tác động tiêu cực tương tự.
Theo các tác giả, doanh nghiệp ngày càng ngại tuyển dụng nhân viên trẻ thiếu kinh nghiệm vào vị trí remote vì khó khăn trong việc đào tạo, giám sát và truyền đạt kiến thức thực tế. “Làm việc từ xa làm giảm cơ hội nhận phản hồi kịp thời và học hỏi từ đồng nghiệp có kinh nghiệm, dẫn đến rủi ro cao hơn đối với nhân viên mới,” nghiên cứu nhấn mạnh. Ngược lại, các công ty quay trở lại mô hình làm việc văn phòng (return-to-office) đã tuyển dụng nhiều lao động trẻ hơn.
Phân tích: Remote work vs AI – Cuộc tranh luận nóng bỏng
Nhiều ý kiến trước đây đổ lỗi cho AI, đặc biệt là các công cụ generative AI như ChatGPT, vì đã thay thế một phần công việc entry-level. Tuy nhiên, New York Fed chỉ ra rằng sự gia tăng thất nghiệp giới trẻ bắt đầu trước khi AI phổ biến rộng rãi. Ngay cả khi kiểm soát yếu tố tiếp xúc với AI, khoảng cách giữa lao động trẻ và lớn tuổi vẫn tồn tại rõ rệt ở cả nghề remotable lẫn không remotable.
Các nghiên cứu khác từ London School of Economics và Stanford cũng hỗ trợ quan điểm này, cho rằng remote work làm suy giảm cơ hội “bậc thang sự nghiệp” (career ladder) truyền thống. Nhân viên trẻ thường phụ thuộc vào tương tác trực tiếp để phát triển kỹ năng mềm và chuyên môn. Khi thiếu môi trường đó, nhà tuyển dụng ưu tiên ứng viên có kinh nghiệm sẵn hoặc chuyển sang tự động hóa một phần quy trình.
Tuy nhiên, không phải tất cả các chuyên gia đều đồng tình hoàn toàn. Một số phân tích từ Stanford cho thấy AI vẫn gây áp lực giảm việc làm ở nhóm 22-25 tuổi trong các nghề tiếp xúc cao, dù mức độ chưa phải là yếu tố quyết định. Trong bối cảnh kinh tế Mỹ vẫn ổn định tổng thể, giới trẻ – đặc biệt là cử nhân mới ra trường – đang chịu thiệt thòi kép: ít cơ hội thực tập và đào tạo onsite, cộng với cạnh tranh gay gắt từ lao động toàn cầu trong môi trường remote.
Tỷ lệ thất nghiệp của cử nhân đại học độ tuổi 22-27 đã lên mức 5,6-5,8% trong năm 2026, cao nhất trong hơn một thập kỷ (ngoại trừ giai đoạn đỉnh dịch). Nhóm này thường tập trung vào các ngành công nghệ và dịch vụ tri thức – những lĩnh vực dễ remote hóa nhất. Hệ quả không chỉ là thất nghiệp tạm thời mà còn có thể dẫn đến “mất thế hệ” về kỹ năng, khi nhiều bạn trẻ trì hoãn sự nghiệp hoặc chấp nhận việc làm dưới mức năng lực (underemployment).
Từ góc nhìn doanh nghiệp, remote work mang lại lợi ích về chi phí và linh hoạt, nhưng có thể làm suy yếu đường ống nhân tài dài hạn. Nhiều công ty đang xem xét mô hình hybrid có chọn lọc hoặc chương trình mentorship ảo tăng cường để giảm thiểu vấn đề. Về phía chính sách, các nhà lập pháp và trường đại học có thể cần điều chỉnh chương trình đào tạo, nhấn mạnh kỹ năng tự học và công nghệ số để giúp giới trẻ thích ứng.
Nghiên cứu New York Fed một lần nữa khẳng định rằng công nghệ và mô hình làm việc mới không chỉ mang lại cơ hội mà còn tạo ra những thách thức bất ngờ, đòi hỏi sự điều chỉnh từ cả cá nhân, doanh nghiệp và xã hội. Trong khi AI tiếp tục phát triển, remote work dường như đang là “kẻ thù thầm lặng” lớn hơn đối với khởi đầu sự nghiệp của thế hệ trẻ hiện nay.
(Nguồn chính: Liberty Street Economics - New York Fed, AP News, các báo cáo liên quan. Dữ liệu cập nhật đến ngày 1/6/2026).