Theo các nguồn tin từ Reuters, AP và Britannica, Iran đã nhiều lần khẳng định sẽ không cho phép tàu thuyền tự do qua lại nếu Mỹ tiếp tục phong tỏa cảng biển Iran hoặc thực hiện các cuộc tấn công mới. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố họ sẵn sàng thực hiện các biện pháp “dài và đau đớn” nhằm vào vị trí của Mỹ trong khu vực, đồng thời cáo buộc Washington vi phạm thỏa thuận ngừng bắn được ký kết vào đầu tháng 4/2026.
Bối cảnh căng thẳng kéo dài
Eo biển Hormuz, nằm giữa Iran và Oman, là tuyến đường huyết mạch cho xuất khẩu dầu mỏ từ Vùng Vịnh. Kể từ khi xung đột bùng nổ vào cuối tháng 2/2026, Iran đã triển khai mìn, tấn công một số tàu thương mại và hạn chế mạnh giao thông qua eo biển, khiến lưu lượng vận chuyển giảm hơn 90%. Dù có ngừng bắn tạm thời, Tehran vẫn duy trì quyền kiểm soát thực tế, đòi hỏi một số tàu phải trả “phí” hoặc đi theo tuyến do Iran chỉ định.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần đưa ra tối hậu thư, đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng Iran nếu eo biển không được mở hoàn toàn. Ngược lại, Iran đáp trả bằng cách cắt đứt kênh liên lạc trực tiếp với Mỹ, dù các cuộc đàm phán gián tiếp qua bên thứ ba vẫn đang diễn ra. Các quan chức Iran cho rằng hành động phong tỏa của Mỹ là “vi phạm trắng trợn” thỏa thuận ngừng bắn và sẽ khiến họ không thể mở lại eo biển.
Việc Iran đe dọa đóng hoàn toàn Hormuz không chỉ là chiến thuật đàm phán mà còn là một phần trong chiến lược quốc phòng truyền thống của Tehran, nhằm tạo áp lực kinh tế lên Mỹ và các đồng minh. Tuy nhiên, hành động này cũng mang lại rủi ro lớn cho chính Iran khi giá dầu toàn cầu đã tăng vọt, dù một phần lợi nhuận ngắn hạn thuộc về Tehran qua việc bán dầu với giá cao hơn.
Giới phân tích nhận định rằng dù Iran khó duy trì việc đóng eo biển lâu dài do áp lực quốc tế và khả năng quân sự của Mỹ, nhưng tình trạng bế tắc hiện tại đang gây thiệt hại nghiêm trọng cho chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Các nước nhập khẩu dầu lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và châu Âu đang phải đối mặt với chi phí vận chuyển tăng cao và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung. Qatar – nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới – đã bày tỏ sẵn sàng chấp nhận phí tạm thời để dọn mìn và mở lại tuyến đường.
Mặc dù căng thẳng vẫn cao, một số nguồn tin cho biết Mỹ và Iran đang tiến gần đến thỏa thuận khung nhằm mở lại eo biển, đổi lấy một số nhượng bộ về cấm vận và tái thiết. Tuy nhiên, sự thiếu tin tưởng lẫn nhau và các cáo buộc vi phạm ngừng bắn liên tục khiến triển vọng vẫn rất mong manh. Bất kỳ sai lầm nào cũng có thể đẩy khu vực trở lại vòng xoáy xung đột trực tiếp, với hậu quả khó lường cho kinh tế thế giới.
Tình hình đang diễn biến nhanh chóng. Các bên liên quan và cộng đồng quốc tế đang theo dõi sát sao mọi động thái từ Tehran và Washington trong những ngày tới.