Theo cập nhật mới nhất từ CDC Mỹ và Africa CDC ngày 25-26/5/2026, dịch Ebola Bundibugyo bắt nguồn từ tỉnh Ituri, miền đông DRC vào giữa tháng 5/2026. Tính đến ngày 25/5, DRC ghi nhận 906 ca nghi nhiễm, 105 ca xác nhận, 223 ca tử vong nghi ngờ và 10 ca tử vong xác nhận. Uganda ghi nhận 7 ca xác nhận (trong đó có 1 ca tử vong), hầu hết liên quan đến người di chuyển từ DRC.
Bản đồ lan rộng dịch Ebola tại Ituri và các tỉnh lân cận ở DRC (nguồn: New York Times).
Dịch lan nhanh do một số yếu tố then chốt: xung đột vũ trang kéo dài ở miền đông DRC, di cư lớn liên quan đến khai mỏ, di chuyển biên giới thường xuyên với Uganda, và khoảng trống 4 tuần giữa ca đầu tiên (khoảng 25/4) và việc phát hiện chính thức. Chủng Bundibugyo ít phổ biến hơn Zaire (có vaccine), nên hiện chưa có vaccine hoặc thuốc đặc trị được phê duyệt. Bệnh lây qua tiếp xúc trực tiếp với chất dịch cơ thể của người bệnh hoặc tử thi.
WHO tuyên bố PHEIC ngày 17/5/2026.
Africa CDC cảnh báo 10 quốc gia có nguy cơ cao: Angola, Burundi, Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa Congo, Ethiopia, Kenya, Rwanda, Nam Sudan, Tanzania, Zambia (một số nguồn đề cập thêm Somalia).
CDC Mỹ và DHS áp dụng Title 42, siết chặt sàng lọc du lịch: Hành khách từ DRC, Uganda, Nam Sudan phải qua các sân bay chỉ định (Atlanta, Washington DC, Houston) và theo dõi 21 ngày.
Nhân viên y tế trong trang phục bảo hộ đầy đủ chống Ebola (theo hướng dẫn CDC).
Đội ngũ y tế xử lý thi thể bệnh nhân Ebola tại hiện trường.
Nhận định sâu:
Dịch này cho thấy rõ điểm yếu của hệ thống y tế khu vực: phản ứng ban đầu chậm, thiếu phối hợp, và xung đột làm cản trở tiếp cận. Việc có ca tại Kampala (thủ đô Uganda) chứng tỏ virus đã lan qua biên giới mà không bị phát hiện sớm. Africa CDC nhấn mạnh “chúng ta không thể để thêm người châu Phi chết vì Ebola” và kêu gọi phối hợp khu vực khẩn cấp.
Ở góc độ toàn cầu, rủi ro lây lan đến Mỹ và châu Âu vẫn thấp nhờ sàng lọc chặt chẽ, nhưng sự kiện này nhắc nhở về tính dễ bị tổn thương của chuỗi cung ứng y tế và du lịch quốc tế (đặc biệt trước World Cup sắp tới). Nếu không kiểm soát nhanh, dịch có thể trở thành gánh nặng nhân đạo lớn, tương tự các đợt bùng phát trước đây.
Các tổ chức như MSF (Bác sĩ Không Biên giới) đang triển khai trung tâm điều trị và hỗ trợ truy vết tiếp xúc. Tuy nhiên, thách thức lớn là lòng tin cộng đồng – một số trung tâm điều trị từng bị người dân đốt do nghi ngờ và sợ hãi.
Một trung tâm điều trị Ebola bị người dân đốt cháy do lo ngại và giận dữ.
Tình hình vẫn diễn biến phức tạp. Các chuyên gia khuyến cáo du khách tránh khu vực dịch, tuân thủ nghiêm ngặt biện pháp vệ sinh và theo dõi sức khỏe. Toàn cầu cần tăng cường hỗ trợ vaccine nghiên cứu và năng lực phòng thí nghiệm cho châu Phi để ngăn chặn các dịch bệnh tương lai.
(Bài viết dựa trên dữ liệu mới nhất từ WHO, CDC, Africa CDC, Reuters và các nguồn uy tín khác tính đến 26/5/2026. Tình hình thay đổi nhanh, vui lòng kiểm tra cập nhật chính thức.)