Trung Quốc đề xuất kiểm soát xuất khẩu 40 công nghệ AI, chip và năng lượng mặt trời

Bộ Thương mại Trung Quốc (MOFCOM) cùng Bộ Khoa học Công nghệ công bố dự thảo Announcement No. 48 sửa đổi Catalogue of Technologies Prohibited or Restricted from Export. Dự thảo đề xuất thêm 40 công nghệ: 23 thuộc AI (bao gồm mô hình lớn, intelligent agents, computing clusters, thiết kế chip AI 2,5D/3D và một số bộ nhớ), 12 thuộc quang điện/năng lượng mặt trời (công nghệ sản xuất polysilicon, wafer, pin mặt trời, trong đó perovskite và tandem bị đề xuất cấm), và 5 thuộc sinh học y học (liên quan cell/gene therapy).

Trong 40 công nghệ, 14 được đề xuất đưa vào danh mục cấm xuất khẩu và 26 vào danh mục hạn chế (cần giấy phép). Cơ quan Trung Quốc đồng thời triển khai biện pháp đăng ký tạm thời trước khi xuất khẩu đối với các công nghệ liên quan. Thời gian lấy ý kiến công chúng kéo dài đến 15/11/2026. Người phát ngôn Bộ Thương mại cho biết đây là bước “necessary” nhằm bảo vệ an ninh quốc gia khi các công nghệ này ngày càng được ứng dụng trong lĩnh vực nhạy cảm, và khẳng định đây là cập nhật thường xuyên, không nhắm vào quốc gia, khu vực hay thực thể cụ thể nào.

Dự thảo có một số ngoại lệ: công nghệ đã ở miền công cộng (open-source hoặc công bố trong bài báo học thuật) không bị quản lý; hỗ trợ các biện pháp thuận lợi cho xuất khẩu open-source, doanh nghiệp Trung Quốc tự vận hành trung tâm tính toán ở nước ngoài, và một số hình thức hợp tác quốc tế. Đối với AI, phần lớn công nghệ vẫn được xuất khẩu tự do, API/website không bị ảnh hưởng. Đối với năng lượng mặt trời, chỉ các công nghệ đạt ngưỡng nhất định (ví dụ dây chuyền polysilicon ≥30.000 tấn/năm) mới bị kiểm soát. Đối với sinh học, một số hình thức licensing không chuyển quyền sở hữu được cấp phép tự động.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ–Trung, sau khi Mỹ đã hạn chế xuất khẩu chip tiên tiến sang Trung Quốc. Trung Quốc đang chuyển từ vị thế nhập khẩu công nghệ sang vừa nhập vừa xuất, và muốn giữ lợi thế trong các lĩnh vực mình mạnh như AI và năng lượng mặt trời.

Nhận định

Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc: Việc sửa đổi là “necessary” và nhằm bảo vệ an ninh quốc gia khi ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực nhạy cảm ngày càng mở rộng; đồng thời nhấn mạnh đây là cập nhật thường xuyên và không nhắm vào quốc gia cụ thể.

Reuters và Washington Post ghi nhận động thái diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ với Mỹ, nhưng phía Trung Quốc khẳng định tính thường quy. Một số nhà phân tích (như tại Ankura được Straits Times trích dẫn) cho rằng đây không chỉ là bảo trì thường lệ mà thể hiện sự chuyển hướng kiểm soát tài sản biên giới.