Trong bài đăng dài trên Truth Social hôm nay, Tổng thống Trump cho biết sau cuộc điện đàm với lãnh đạo của 8 quốc gia Hồi giáo và Trung Đông (bao gồm Saudi Arabia, Qatar, UAE, Ai Cập, Jordan, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan), ông khẳng định rằng việc đạt thỏa thuận với Iran phải đi kèm với cam kết mở rộng hòa bình khu vực. Ông nhấn mạnh: “Sau tất cả những nỗ lực của Mỹ, việc tham gia Thỏa thuận Abraham nên là bắt buộc đối với các nước này”.
Trump đặc biệt đề nghị Saudi Arabia và Qatar dẫn đầu việc ký kết ngay lập tức, sau đó là các nước còn lại. Ông thậm chí gợi ý rằng nếu Iran ký thỏa thuận với Mỹ, việc Tehran tham gia Thỏa thuận Abraham cũng sẽ là “một vinh dự”.
Thỏa thuận Abraham – Di sản và tham vọng mở rộng
Thỏa thuận Abraham được ký năm 2020 dưới thời Tổng thống Trump đầu tiên, đánh dấu bước ngoặt lịch sử khi UAE, Bahrain, Sudan và Morocco bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Israel. Đây là lần đầu tiên kể từ Hiệp ước Hòa bình Israel-Jordan năm 1994, có thêm các nước Arab công nhận Israel mà không yêu cầu giải quyết trước vấn đề Palestine.
Với động thái mới nhất, Trump đang đẩy mạnh tham vọng biến Thỏa thuận Abraham thành nền tảng hòa bình rộng lớn hơn, bao gồm cả các cường quốc Hồi giáo Sunni như Saudi Arabia – quốc gia trước đây luôn đặt điều kiện liên kết bình thường hóa với tiến triển vấn đề Palestine.
Từ góc độ chiến lược, động thái của Tổng thống Trump thể hiện rõ phong cách “ngoại giao giao dịch” (transactional diplomacy) đặc trưng. Bằng cách liên kết trực tiếp thỏa thuận Iran – vốn ảnh hưởng lớn đến giá dầu thế giới và an ninh năng lượng – với việc mở rộng quan hệ Israel-Arab, ông đang sử dụng đòn bẩy kinh tế - an ninh để thúc đẩy các nước khu vực chấp nhận một trật tự mới.
Các nhà phân tích cho rằng nếu thành công, đây có thể là bước tiến lớn nhất trong tiến trình hòa bình Trung Đông trong nhiều thập kỷ. Saudi Arabia và các nước Vùng Vịnh đang quan tâm đến việc đối phó chung với ảnh hưởng của Iran, đồng thời nhận được các gói hỗ trợ an ninh và công nghệ từ Mỹ và Israel.
Tuy nhiên, thách thức vẫn còn rất lớn. Nhiều nước Arab vẫn duy trì lập trường truyền thống ủng hộ Palestine, trong khi dư luận trong khu vực vẫn còn nghi ngại sâu sắc về việc bình thường hóa với Israel giữa bối cảnh căng thẳng kéo dài. Iran hiện tại cũng chưa có bất kỳ tín hiệu nào cho thấy họ sẵn sàng tham gia một thỏa thuận như vậy.
Nếu các nước lớn như Saudi Arabia tham gia, Thỏa thuận Abraham sẽ chuyển từ các thỏa thuận song phương thành một khối liên minh khu vực thực sự, có thể thay đổi cục diện chính trị, kinh tế và an ninh Trung Đông sâu sắc. Giá dầu thế giới đã có phản ứng tích cực hôm nay nhờ hy vọng về một thỏa thuận hòa bình toàn diện.
Tổng thống Trump kết thúc bài đăng bằng thông điệp lạc quan: “Không gì trong quá khứ hay tương lai có thể vượt qua điều này”.