Tối thứ Hai, ông Trump đăng trên Truth Social: “Cánh tả cực đoan khó chịu vì tôi đang phát quảng cáo, thứ tôi xem là quảng bá tích cực cho nước Mỹ vĩ đại, và trả bằng tiền của nước Mỹ. Việc này khá phổ biến, nhưng thay vì làm vậy, dù chẳng gì làm họ hài lòng, tôi quyết định làm các clip yêu nước, cùng các clip khác, và tự trả, bằng tiền tôi gây quỹ cho MAGA, Inc.”
AP viết ông đổ lỗi phản ứng cho “cánh tả cực đoan”, rồi nói sẽ dừng tiền thuế. Nhà Trắng tối cùng ngày xác nhận MAGA Inc. trả các clip từ nay về sau. Cơ quan này không nói sẽ chứng minh tiền chính trị được dùng ra sao cho các suất phát sau này.
Một quan chức Nhà Trắng nói với CBS sáng 6/10: bài đăng không có nghĩa hoàn lại khoản chính phủ đã mua. CNN cũng ghi phát ngôn viên không trả lời câu còn chi tiếp phần nào của hợp đồng 20 triệu USD hay không, chỉ xác nhận không hoàn tiền đã chi.
Tổng thống Donald Trump. Nguồn: WPTF
Clip và tiền
Các clip bắt đầu lên sóng cuối tháng 9, kết bằng dòng “Paid for by the U.S. Government”. AP mô tả ba bản. Bản một: ông Trump nói về đánh bại chủ nghĩa cộng sản, chữ trên màn hình nhắc cắt thuế, sản xuất trong nước, ủng hộ cảnh sát. Bản hai: hình Mount Rushmore và đoạn ông phát biểu ngày Quốc khánh 250 năm. Bản ba gần như trùng clip tranh cử năm 2024: ông đi trong hành lang, nói về “trận cuối” với “globalists” và “warmongers”.
Hồ sơ hợp đồng: ngày 20/9, Hải quan và Biên phòng Mỹ, thuộc Bộ An ninh Nội địa, trao LMD Agency, một hãng marketing ở Maryland, hợp đồng 20 triệu USD cho “chiến dịch truyền thông quốc gia”.
Số đã lên sóng chưa thống nhất giữa các bên theo dõi. AP ghi ít nhất 1,5 triệu USD; AdImpact theo dõi được khoảng 1,4 triệu USD đến hết tháng 9, và nói con số thực có thể cao hơn tùy cách đài phân loại. CNN dẫn AdImpact, tính đến thứ Hai đã khoảng 10,1 triệu USD. Văn phòng Tổng chưởng lý California Rob Bonta nói ít nhất 5,5 triệu USD. Điểm chung: tiền lấy từ ngân sách an ninh nội địa, không phải quỹ tranh cử.
MAGA Inc. đủ sức gánh phần còn lại. AP ghi quỹ này hơn 400 triệu USD đến cuối tháng 7. New York Times ghi vào tháng 9 còn khoảng 415 triệu USD. Cùng nhóm và hai super PAC liên quan đã để riêng khoảng 194 triệu USD cho quảng cáo trước ngày 3/11.
Phản ứng từ cả hai phía
Ngày 27/9, trên Face the Nation, Thượng nghị sĩ John Kennedy, Cộng hòa bang Louisiana, nói: “Tôi không nghĩ quan chức nào, kể cả Tổng thống Trump, Kristi Noem hay John Kennedy, nên dùng tiền công cho quảng cáo riêng của mình.” Ông thêm: “Nhà Trắng thấy khác. Nhưng tôi nghĩ phải có quy tắc là không được dùng tiền công để tự quảng bá. Có lẽ quy tắc đó đã có.”
Thứ Hai 5/10, Tổng chưởng lý California Rob Bonta gửi đơn cho Văn phòng Trách nhiệm Chính phủ và Văn phòng Cố vấn Đặc biệt, yêu cầu điều tra. Ông nói: “Người California không phải trả tiền cho màn phô trương chính trị của Tổng thống Trump. Đây là tuyên truyền, nói thẳng. Và cũng là bất hợp pháp.” Ông gọi đây là “lạm dụng ngân sách công và vi phạm lòng tin công chúng ở mức choáng”.
Với cộng đồng
Người xem ở Texas, California và các bang có cộng đồng Việt sẽ thấy dòng “do chính phủ Mỹ trả” biến mất nếu các suất mới đúng như Nhà Trắng nói. Nội dung clip có thể vẫn chạy, lần này ghi MAGA Inc. trả. Việc này không đổi visa, hồ sơ thẻ xanh hay ngân sách biên giới. Điểm đáng theo dõi là khoản đã chi có bị yêu cầu hoàn hay không. Đến sáng 6/10, Nhà Trắng nói không hoàn.
Nhận định:
Margaret Dylus-Yukins, cố vấn pháp lý cao cấp về đạo đức tại Campaign Legal Center, nói với New York Times cuối tháng 9: một clip tranh cử gây chia rẽ do chính phủ Mỹ trả tiền đi ngược mục đích của Đạo luật Hatch. Đạo luật năm 1939 cấm nhân viên chính phủ vận động đảng phái khi đang làm việc công. Tổng thống được miễn. Nhân viên soạn hoặc đặt clip thì không.
Câu của ông Trump gỡ một vấn đề và mở một vấn đề khác. Dừng tiền thuế đáp lại lời Kennedy và đơn của Bonta. Nhưng super PAC theo luật phải chi độc lập, không phối hợp với ứng viên. Ông viết chính ông quyết định MAGA Inc. sẽ trả. AP ghi Nhà Trắng chưa nói sẽ chứng minh ranh giới đó được giữ thế nào. Khoản đã lên sóng, dù là 1,5 triệu hay hơn 10 triệu USD tùy bảng theo dõi, vẫn là tiền thuế cho đến khi có lệnh hoàn.
