Trên Truth Social hôm 28/8, Tổng thống Donald Trump viết nông dân và chủ trang trại Mỹ “luôn là ưu tiên số một”, nhưng “đã nghe nhiều năm” về vấn đề với các nhà chế biến lớn mà nhiều người gọi là độc quyền. Ông nêu có “về cơ bản 4 công ty”, mức cạnh tranh thấp, “làm khổ” người chăn nuôi. “Để phá độc quyền mạnh này, phần lớn thuộc sở hữu ngoài nước Mỹ, tôi đang ủy quyền soạn văn bản pháp lý để nông dân và chủ trang trại được quyền TỰ CHẾ BIẾN THỰC PHẨM CỦA HỌ. Việc này nên diễn ra nhanh.”
Bốn tập đoàn thường được nêu là Tyson Foods, Cargill, JBS USA và National Beef Packing. USDA ước tính họ kiểm soát khoảng 85% công suất chế biến thịt bò Mỹ. Bộ Tư pháp trước đó đã mở điều tra chống độc quyền ngành đóng gói thịt.
Đây mới là tuyên bố soạn lệnh, chưa phải sắc lệnh đã ký. Chi tiết về kiểm định an toàn thực phẩm USDA/FSIS chưa được công bố.
Bối cảnh nhập khẩu thịt bò
Ngày 26/8, Trump ký tuyên bố tạm tăng hạn ngạch 300.000 tấn thịt bò nạc vụn (lean trimmings, dùng làm thịt xay) trong 90 ngày từ 1/9, với điều kiện bán thấp hơn khoảng 25% giá nhập khẩu hiện hành. Mục tiêu Nhà Trắng nêu: hạ giá thịt bò cho người tiêu dùng.
Bò tại feedlot ở Texas. Nguồn: ABC7 Amarillo / USDA context
Các nhóm nông nghiệp phản ứng mạnh. Chủ tịch American Farm Bureau Federation Zippy Duvall kêu gọi Trump xem xét lại, cho rằng kế hoạch “làm suy yếu chủ trang trại Mỹ đang làm việc cực nhọc để nuôi gia đình Mỹ.” Liên minh AFBF, NCBA, USCA và Livestock Marketing Association viết việc công bố đã làm giá gia súc giảm mạnh đúng lúc bán đàn và quyết định tái đàn.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Montana Tim Sheehy nói ông đã khuyên Trump không làm vậy suốt một năm vì “chủ trang trại Mỹ vật lộn với độc quyền packer hàng thập kỷ” và phần lớn họ là cử tri MAGA. Walter Schweitzer (Montana Farmers Union) nhận định trên PBS: không có ghi nhãn bắt buộc xuất xứ, thịt xay nhập khẩu có thể được trộn, dán tem USDA và bán giá thịt Mỹ; người hưởng lợi chính là packer đa quốc gia.
Trước đó (26/8), trên chương trình Glenn Beck, Trump đã nói sẽ xem xét quy định chế biến thịt bò sau khi Beck đề nghị nới quy định USDA để trang trại nhỏ tự giết mổ, chế biến. Trump: “Đây có thể là quyết định rất tốt cho chủ trang trại… Tôi nghe chỉ toàn chuyện xấu — bốn chỗ, và đó là độc quyền.”
Nhận định
USDA đã có chương trình Cooperative Interstate Shipment cho nhà máy kiểm định bang đủ điều kiện bán xuyên bang, và gói hỗ trợ khoảng 500 triệu USD cho nhà máy vừa và nhỏ (SPUR). Chuyên gia ngành cho rằng nới quyền chế biến quy mô nhỏ có thể tăng đầu ra cho chủ trang trại, nhưng không tăng nguồn cung thịt nhanh trong vài tháng; an toàn thực phẩm và kiểm định liên bang vẫn là rào cản pháp lý lớn.
Nhà máy chế biến thịt bò America’s Heartland Packing (minh họa cơ sở đóng gói). Nguồn: Gray Construction
Người tiêu dùng đang chịu giá thịt bò cao kỷ lục. Nhà Trắng tách vấn đề giá siêu thị với việc bảo vệ người chăn nuôi trong nước; tuyên bố 28/8 được xem là nỗ lực xoa dịu nhóm cử tri nông thôn sau phản ứng với lệnh nhập khẩu.
Chưa rõ văn bản pháp lý sẽ sửa luật nào (Packers and Stockyards Act, quy định kiểm định FSIS, hay chương trình CIS). Thị trường sẽ theo dõi dự thảo và phản ứng của bốn tập đoàn đóng gói.
Bốn công ty lớn kiểm soát phần lớn công suất giết mổ và đóng gói thịt bò Mỹ.Đàn bò Mỹ đang ở mức thấp lịch sử, khiến nguồn cung trong nước hạn chế.