Chiều thứ Sáu 2/10, sau hơn bốn giờ nghe nguyên đơn và nhân chứng tại tòa El Paso, Thẩm phán Kathleen Cardone (Tòa liên bang khu Tây Texas) đọc lệnh ngắn từ bục. Bà cho rằng nguyên đơn có khả năng thắng ít nhất một yêu cầu, sẽ bị thiệt hại nghiêm trọng và không thể đảo ngược nếu không có lệnh cấm, và lợi ích công cộng nghiêng về phía dừng thi công.
Lệnh viết chính phủ “không được xây hàng rào biên giới hay hạ tầng liên quan, cũng không được thi công hay san ủi đất trong khu vực Big Bend”, trừ khi tuân thủ mọi luật áp dụng. Các giấy miễn (waiver) mà Bộ An ninh Nội địa dùng để bỏ qua hàng chục luật môi trường và di sản bị đình chỉ trong thời gian này. Lệnh có hiệu lực đến khi tòa xử xong vụ án.
Khu vực Big Bend dài hơn 500 dặm dọc sông Rio Grande, thuộc hạt Brewster và các hạt lân cận, cách xa các cửa khẩu đông người của Texas. Lệnh phủ Công viên Quốc gia Big Bend, Công viên bang Big Bend Ranch, và dải đất trong khoảng một dặm tính từ sông, theo Houston Public Media.
Hàng rào biên giới nhìn từ phía sông Rio Grande, Texas. Nguồn: Texas Tribune
Vụ kiện và đợt tạm dừng trước đó
Vụ Friends of Ruidosa Church kiện Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin được nộp tháng 4/2026. Nguyên đơn gồm Trung tâm Đa dạng Sinh học, nhóm bảo tồn nhà thờ Ruidosa, và hướng dẫn viên sông Billy Miller, chủ đất trong vùng. Họ nói máy ủi, đường mới, đèn và hàng rào thép sẽ phá cảnh quan, bầu trời đêm và sinh cảnh mà tiền bồi thường không khôi phục được.
Giữa tháng 8, Ủy viên Hải quan và Biên phòng Mỹ Rodney Scott đã tự dừng thi công sau phản đối từ cả hai phía, nói muốn tới tận nơi xem rồi mới quyết. Đợt dừng đó hết hiệu lực khoảng 30/9. Luật sư chính phủ báo tòa sẽ nối lại một số hạng mục ngoài công viên quốc gia. Lệnh ngày 2/10 chặn việc nối lại đó.
Dự án nằm trong gói khoảng 46 tỷ USD của chính quyền Trump: tường thép cao khoảng 30 feet, rào chặn xe, đường và camera dọc biên giới phía nam. Trong công viên, phía chính phủ từng nói chỉ làm rào chặn xe, không làm tường đi bộ. Phán quyết không phân biệt hai loại: cấm cả hàng rào lẫn san ủi đất.
Hải quan và Biên phòng nói đang làm việc với Bộ Tư pháp về bước tiếp theo. Phát ngôn viên khẳng định: “Chúng tôi giữ nguyên đánh giá và tin vào thẩm quyền pháp lý để bảo vệ biên giới, đồng thời giữ cảnh quan riêng của vùng Big Bend.” Cơ quan cũng cho biết có thể khởi kiện trưng thu đất của chủ đất không hợp tác. Một vụ khác cùng tòa, ngày 30/9, từng cho phép thi công tiếp ở một phần khác. Lệnh của bà Cardone là lệnh tạm, chính phủ có thể kháng cáo.
Với cộng đồng
Tin biên giới vẫn nóng ở Texas, nhất là Houston và Dallas, nơi nhiều gia đình gốc Việt theo dõi chính sách cửa khẩu. Lệnh này không đổi quy trình nhập cảnh, visa, thẻ xanh hay kiểm tra tại cầu quốc tế. Big Bend là đoạn sông xa, ít cửa khẩu thương mại. Người đang chờ hồ sơ ở USCIS hay có lịch hẹn lãnh sự không bị ảnh hưởng bởi lệnh dừng xây này.
Nhận định:
Lệnh của Thẩm phán Cardone, được bà đọc tại El Paso ngày 2/10, không nói biên giới không cần kiểm soát. Bà nói nguyên đơn có khả năng thắng vì chính phủ không được tự miễn luật môi trường rồi vừa xây vừa xử kiện. Hải quan và Biên phòng đáp rằng vẫn đủ thẩm quyền và sẽ bàn bước kế với Bộ Tư pháp. Hai câu đó cùng đúng với một lệnh tạm: công trường dừng, vụ án chưa xong. Với người gốc Việt ở Texas, đây là tin quy hoạch đất công viên, không phải tin đổi cửa khẩu.
