Trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 13/7, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ nhiều khả năng sẽ kiểm soát eo biển Hormuz và đóng vai trò bảo đảm an ninh hàng hải tại khu vực.
Strait of Hormuz - About - IEA
Tổng thống Donald Trump khẳng định rõ ràng trong cuộc phỏng vấn điện thoại với chương trình Fox & Friends sáng 13/7 rằng Mỹ sẽ kiểm soát Eo biển Hormuz và đòi được “hoàn trả” chi phí bảo vệ tuyến đường này.
“Chúng ta sẽ giữ eo biển này, và có lẽ sẽ điều hành nó. Chúng ta sẽ trở thành người bảo vệ của eo biển. Có lẽ chúng ta sẽ gọi nó là thiên thần bảo vệ của eo biển. Và chúng ta nên được hoàn trả cho việc đó,” ông Trump nói.
Ông còn nhấn mạnh: “Chúng ta sẽ bảo vệ nó. Chúng ta sẽ được trả tiền để bảo vệ nó – rất nhiều tiền.”
Theo Reuters và AP, Tổng thống Trump còn tuyên bố Mỹ sẽ tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với tàu Iran tại Eo biển Hormuz, đồng thời thu phí 20% trên mọi lô hàng đi qua tuyến đường này để bù đắp chi phí “an ninh và an toàn” cho khu vực “rất bất ổn” này. Ông khẳng định “tất cả các nước khác sẽ được sử dụng Eo biển một cách công bằng và mở cửa”, nhưng tàu Iran sẽ bị chặn.
Tuyên bố này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Iran tuyên bố “đóng cửa” Eo biển Hormuz và mở rộng các cuộc tấn công trả đũa vào các mục tiêu vùng Vịnh, trong khi Mỹ tiếp tục không kích các hệ thống tên lửa Iran quanh tuyến đường chiến lược này.
Ông nhấn mạnh Mỹ không nên gánh toàn bộ trách nhiệm bảo vệ một trong những tuyến vận tải quan trọng nhất thế giới mà không nhận được sự bù đắp từ các nước có lợi ích trực tiếp. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, nhiều quốc gia phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng vận chuyển qua Hormuz và cần đóng góp tài chính cho các hoạt động đảm bảo an ninh của Washington.
Bên cạnh vấn đề Hormuz, Tổng thống Trump tiếp tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn nhằm vào Iran. Ông cáo buộc Tehran nhiều lần phá vỡ các thỏa thuận đã đạt được giữa hai bên và khẳng định Mỹ sẽ có phản ứng mạnh mẽ.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng cho rằng năng lực quân sự của Iran đã suy giảm đáng kể sau các đợt giao tranh gần đây. Theo đánh giá của ông, lực lượng hải quân, không quân và năng lực tên lửa của Iran đã chịu tổn thất nặng nề, đồng thời một số chỉ huy cấp cao của Tehran đã thiệt mạng trong các chiến dịch quân sự.
Ông Trump xác nhận quân đội Mỹ vẫn tiếp tục tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu của Iran, bất chấp việc trước đó từng tuyên bố một lệnh ngừng bắn với Tehran. Điều này cho thấy căng thẳng giữa hai nước vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Ở chiều ngược lại, Iran tiếp tục coi eo biển Hormuz là đòn bẩy chiến lược quan trọng nhất trong cuộc đối đầu hiện nay.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố chỉ khi Mỹ chấm dứt các hoạt động quân sự và can thiệp trong khu vực thì hoạt động hàng hải qua Hormuz mới có thể trở lại bình thường. IRGC đồng thời cảnh báo nếu xung đột kéo dài, ngành công nghiệp dầu khí toàn cầu có thể phải đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng hơn.
Eo biển Hormuz – “Cổ họng” của nền kinh tế thế giới
Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Ấn Độ Dương. Đây là tuyến đường vận chuyển khoảng 20-21% lượng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ của thế giới mỗi ngày – tương đương hơn 21 triệu thùng dầu.
Bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây cũng lập tức gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu. Năm 2019, khi Iran tấn công các tàu chở dầu và bắn hạ máy bay không người lái Mỹ, giá dầu đã tăng vọt chỉ trong vài ngày. Hiện tại, với cuộc xung đột Mỹ-Iran đang diễn ra, giới phân tích lo ngại kịch bản tương tự có thể lặp lại ở quy mô lớn hơn nhiều.
Theo diễn biến được đề cập trong báo cáo, trong hai ngày 12 và 13/7, Mỹ và Iran đã tiến hành nhiều đợt tập kích trả đũa bằng tên lửa và máy bay không người lái. Tehran tuyên bố đã tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, đồng thời tiếp tục duy trì việc đóng cửa eo biển Hormuz đối với phần lớn tàu thuyền quốc tế, ngoại trừ các phương tiện của Iran. Động thái này tiếp tục làm gia tăng áp lực đối với thị trường năng lượng và góp phần đẩy giá dầu tăng.
Bài toán Hormuz hiện được đánh giá là tâm điểm trong cuộc đối đầu giữa Washington và Tehran, vượt lên trên cả hồ sơ hạt nhân vốn là nguyên nhân căng thẳng giữa hai nước trong nhiều năm qua.
Theo nội dung được công bố, Iran hiện cho rằng Mỹ đã chấp nhận quyền làm giàu uranium của nước này, trong khi các cuộc thương lượng về chương trình hạt nhân sẽ được chuyển sang giai đoạn đàm phán tiếp theo sau khi đạt được một thỏa thuận tạm thời nhằm giảm xung đột.
Tuy nhiên, Tehran vẫn giữ lập trường cứng rắn khi tuyên bố sẽ không nối lại các cuộc đàm phán hạt nhân nếu Washington chưa chấp nhận quyền quản lý hoàn toàn eo biển Hormuz của Iran.
Việc cả Mỹ và Iran cùng đặt trọng tâm vào Hormuz cho thấy tuyến hàng hải này đã trở thành quân bài chiến lược quan trọng nhất trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng tại Trung Đông. Không chỉ quyết định đến an ninh khu vực, mọi diễn biến tại Hormuz còn có khả năng tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, giá dầu và kinh tế thế giới trong thời gian tới.