Nghiên cứu do nhóm khoa học thuộc Đại học Harvard và Trung tâm Y khoa Mount Sinai (Mỹ) thực hiện, theo dõi hơn 68.000 người trưởng thành trong thời gian 4 năm. Kết quả cho thấy những người tiêu thụ trên 400mg caffeine mỗi ngày (tương đương 4-5 tách cà phê espresso hoặc hơn 2 ly cà phê Mỹ lớn) có nguy cơ bị trầm cảm nặng cao hơn 32% so với nhóm tiêu thụ dưới 100mg/ngày. Mối liên hệ này đặc biệt rõ nét ở người dưới 40 tuổi và những người có tiền sử rối loạn lo âu.
Các nhà nghiên cứu cũng ghi nhận rằng caffeine liều cao làm gián đoạn giấc ngủ sâu, tăng cortisol (hormone stress) và ảnh hưởng đến hệ thống serotonin – chất dẫn truyền thần kinh quan trọng trong việc điều hòa tâm trạng.
Caffeine là chất kích thích hệ thần kinh trung ương, giúp tăng sự tỉnh táo tạm thời nhưng khi sử dụng lâu dài ở mức cao lại gây ra hiện tượng “tolerance” (tolerance) và “withdrawal” (cai nghiện). Nghiên cứu chỉ ra rằng lạm dụng caffeine có thể làm rối loạn nhịp sinh học, dẫn đến mệt mỏi mãn tính ban ngày và làm trầm trọng thêm các triệu chứng trầm cảm như buồn bã, mất động lực và suy nghĩ tiêu cực.
Trước đây đã có một số nghiên cứu nhỏ cho thấy caffeine ở mức vừa phải (200-300mg/ngày) có thể mang lại lợi ích bảo vệ tâm thần, nhưng ngưỡng này dường như bị đảo ngược khi vượt quá 400mg.
Kết quả nghiên cứu này là lời nhắc nhở quan trọng trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi nhiều người trẻ sử dụng cà phê và năng lượng drink như “liều thuốc” để đối phó với áp lực công việc và học tập. Mặc dù caffeine không phải là nguyên nhân trực tiếp gây trầm cảm, nhưng nó có thể là yếu tố làm tình trạng bệnh nặng hơn ở những người đã có nguy cơ.
Các chuyên gia tâm thần khuyến nghị người đang điều trị trầm cảm nên hạn chế caffeine, đặc biệt vào buổi chiều và tối. Thay vào đó, nên ưu tiên các thói quen lành mạnh hơn như tập thể dục, ngủ đủ giấc và duy trì chế độ ăn cân bằng.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng mối liên hệ này là tương quan chứ chưa phải nhân quả tuyệt đối. Những người bị trầm cảm nặng có thể tự ý uống nhiều caffeine hơn để “chống chọi” với mệt mỏi, dẫn đến vòng lặp tiêu cực.
Giới hạn an toàn được khuyến nghị: Không vượt quá 400mg caffeine/ngày (khoảng 3-4 tách cà phê).
Người có tiền sử trầm cảm, lo âu nên tham khảo bác sĩ trước khi duy trì thói quen uống cà phê hàng ngày.
Nên chọn thời điểm uống caffeine hợp lý (trước 14h) để tránh ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Bài báo dựa trên nghiên cứu được công bố ngày 25/05/2026 trên Journal of Affective Disorders, kết hợp phân tích từ Harvard Medical School, Mayo Clinic và các nguồn y khoa uy tín.