Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc một vòng thuế quan mới với chất bán dẫn, mở rộng từ chip nhập khẩu sang nhiều sản phẩm hoàn chỉnh dùng chip — gồm máy tính xách tay, máy chủ trung tâm dữ liệu và phần cứng chơi game. Tờ Politico ngày 27/8 dẫn tám nguồn thạo tin cho biết các biện pháp còn ở giai đoạn đầu, có thể triển khai theo lộ trình từng bước và vẫn có thể thay đổi lớn trong vài tuần đến vài tháng tới.
Reuters chưa tự xác nhận độc lập báo cáo này. Một quan chức Nhà Trắng gửi Reuters viết: “Đưa sản xuất then chốt trở lại nước Mỹ là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Trump… Trừ khi được chính quyền công bố chính thức, mọi tin về thuế quan nên được coi là suy đoán không căn cứ.” Phát ngôn viên Kush Desai nói với Politico việc “reshoring” sản xuất chip là ưu tiên, và các chính sách hiện tại đã thu hút “hàng trăm tỷ USD” đầu tư vào ngành.
Tháng 1/2026, chính quyền đã áp thuế 25% với một nhóm chip tính toán tiên tiến (như một số sản phẩm AI), kèm miễn trừ cho chip phục vụ trung tâm dữ liệu, nghiên cứu, khởi nghiệp và nhiều ứng dụng dân sự. Các nguồn của Politico cho biết gần đây Bộ Thương mại có tín hiệu có thể không giữ các miễn trừ rộng như vậy.
Cơ chế Lutnick đang ủng hộ
Bốn nguồn nói Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick thiên về mô hình: cho phép một lượng chip nhập miễn thuế, nhưng hạn mức gắn với cam kết sản xuất tại Mỹ. Có ý tưởng phân mức thuế và hạn ngạch theo từng nước, kèm hướng dẫn riêng cho các nhà sản xuất chip lớn. Năm ngoái, ông Trump từng nêu khả năng thuế khoảng 100% với chip, miễn cho doanh nghiệp sản xuất trong nước — kế hoạch đó chưa được triển khai đầy đủ.
Mục tiêu nêu ra: giảm phụ thuộc chuỗi cung ứng châu Á (Đài Loan sản xuất hơn 90% chip tiên tiến nhất thế giới) và ép thêm nhà máy về Mỹ. Mỹ tiêu thụ khoảng 25% chip toàn cầu nhưng chỉ sản xuất khoảng 10% nhu cầu nội địa, theo số liệu Nhà Trắng từng công bố.
Ngành công nghệ cảnh báo
Jonathan McHale, phụ trách chính sách số tại Hiệp hội Công nghiệp Máy tính và Truyền thông (CCIA, thành viên gồm Amazon, Google, Meta), nói với Politico: “Quy mô và số tiền xây trung tâm dữ liệu đã được so sánh với việc xây đường sắt xuyên lục địa. Mỗi lần tăng chi phí và giảm tính dự đoán, bạn khiến việc đầu tư khó hơn và đặt công trình đó vào rủi ro.”
Một quan chức ngành (cựu quan chức chính quyền Trump) nói với Politico đây “có thể là cách ngu ngốc nhất có thể hình dung để theo đuổi vị thế thống trị AI của Mỹ. Giống như tự chặt chân mình ngay vạch xuất phát.”
Phân tích tháng 6 của CCIA Research Center ước tính: nếu áp thuế 25% lên chip dùng cho trung tâm dữ liệu, tương đương thuế khoảng 15,6% lên chi phí xây dựng; khoảng 20% công suất trung tâm dữ liệu AI dự kiến 2026–2030 (khoảng 450 tỷ USD vốn) có thể bị hủy, trì hoãn hoặc chuyển ra nước ngoài; tổn thất GDP khoảng 90 tỷ USD/năm và khoảng 243.000 việc làm bị đe dọa. Đây là nghiên cứu của tổ chức vận động ngành, không phải đánh giá độc lập của chính phủ.
Sujai Shivakumar (CSIS) nhận định thuế có thể đổi giá tương đối, nhưng “tự nó không tạo thêm kỹ thuật viên lành nghề, không rút ngắn thời gian cấp phép, không mở rộng điện và nước ổn định, không tạo nhà cung cấp đủ chuẩn.” Michael Sobolik (Hudson Institute) nói giảm rủi ro chuỗi cung ứng là câu hỏi địa chính trị lớn, nhưng sản xuất chip quy mô lớn tại Mỹ “sẽ rất đắt vì thế giới còn nhiều nơi rẻ hơn.”
Nhà thiết kế chip Mỹ như Nvidia và AMD vẫn phụ thuộc nhà máy gia công ở nước ngoài. Mở rộng thuế sang máy chủ hoàn chỉnh sẽ đụng trực tiếp chi phí hạ tầng AI, laptop và điện tử tiêu dùng — vốn đã tăng giá vì bộ nhớ và linh kiện.
Chưa có mức thuế, danh mục mã HS hay ngày hiệu lực. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer hồi tháng 5 từng nói không có thuế chip mới “sắp tới”, nhưng vẫn cho rằng cần dùng thuế để bảo vệ ngành và thúc đẩy sản xuất trong nước. Thị trường sẽ chờ thông báo chính thức của Bộ Thương mại hoặc Nhà Trắng.