Trong cuộc trò chuyện với người dẫn chương trình Kristen Welker, Mike Pence – người từng là Phó Tổng thống dưới thời Trump nhiệm kỳ đầu – đã thẳng thắn phân tích sự chuyển dịch trong Đảng Cộng hòa. Ông nhấn mạnh rằng chính quyền Trump thứ hai đang rời xa “chương trình bảo thủ đã định hình Đảng Cộng hòa từ thời Ronald Reagan”, với các trụ cột chính: lãnh đạo Mỹ mạnh mẽ trên trường quốc tế, chính phủ hạn chế, kinh tế thị trường tự do và bảo vệ quyền sống.
Trích dẫn nổi bật của Pence:
Tôi nghĩ những gì ít được biết đến hơn lúc này là cách mà chính quyền Trump thứ hai đã rời khỏi chương trình bảo thủ mà chúng tôi đã thực thi, chương trình bảo thủ đã định nghĩa Đảng Cộng hòa từ thời Ronald Reagan… một chương trình của lãnh đạo Mỹ, chính phủ hạn chế, kinh tế thị trường tự do, quyền sống.
Pence cho rằng Tổng thống Trump bản thân “chưa bao giờ tuyên bố mình là một người bảo thủ thuần túy”, mà ông đại diện cho một phần của phong trào dân túy cánh hữu. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng nhóm này đang cố gắng biến những sự lệch lạc đó (như thuế quan rộng rãi, giảm hỗ trợ cho Ukraine và Đông Âu, cũng như một số vấn đề liên quan đến quyền sống) thành triết lý nền tảng mới của đảng.
Những điểm chỉ trích cụ thể:
Thuế quan và bảo hộ mậu dịch: Pence phản đối mạnh mẽ xu hướng protectionism (bảo hộ), coi đây là đi ngược lại nguyên tắc thị trường tự do.
Chính sách đối ngoại: Ông lo ngại về giọng điệu isolationism (cô lập), đặc biệt liên quan đến hỗ trợ Ukraine và Israel.
Quỹ “Anti-Weaponization” 1,8 tỷ USD: Đây là điểm gây tranh cãi lớn nhất. Pence gọi quỹ này (liên quan đến vụ kiện của Trump với IRS) là “deeply offensive” (xúc phạm sâu sắc) vì có nguy cơ bồi thường cho những người tham gia vụ bạo loạn Capitol ngày 6/1/2021, bao gồm cả những người tấn công cảnh sát. Ông kêu gọi chính quyền Trump “bỏ quỹ này ngay lập tức”.
Bối cảnh và ý nghĩa sâu sắc:
Pence đang quảng bá cuốn sách mới What Conservatives Believe: Rediscovering the Conservative Conscience. Qua đó, ông khẳng định sứ mệnh hiện tại của mình là bảo vệ giá trị bảo thủ truyền thống trước làn sóng dân túy. Ông thừa nhận Đảng Cộng hòa “đã mất phương hướng” sau một số cuộc bầu cử sơ bộ (như trường hợp Texas với Ken Paxton), nhưng vẫn tin rằng cử tri sẽ quay về với nguyên tắc cốt lõi nếu đảng kiên định.
Nhận định phân tích:
Từ góc nhìn bảo thủ truyền thống: Phát biểu của Pence là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ về nguy cơ “big government populism” – dân túy chính phủ lớn – đang len lỏi vào đảng. Điều này có thể làm suy yếu sức mạnh dài hạn của GOP, đặc biệt trong bối cảnh nợ công cao và căng thẳng quốc tế.
Phản ứng từ phe Trump: Nhiều người ủng hộ Trump coi đây là “phản bội” hoặc ý kiến lỗi thời. Họ lập luận rằng Trump đã mang lại thành công thực tế qua cách tiếp cận “common sense” thay vì lý thuyết bảo thủ cứng nhắc.
Tác động chính trị: Lời chỉ trích từ một nhân vật từng trung thành như Pence có thể làm sâu sắc thêm rạn nứt nội bộ GOP, đặc biệt khi đảng chuẩn bị cho các cuộc bầu cử giữa kỳ. Tuy nhiên, nó cũng củng cố hình ảnh Pence như “lương tâm bảo thủ”, giúp ông duy trì ảnh hưởng trong một bộ phận cử tri truyền thống.
Cuộc phỏng vấn của Mike Pence trên Meet the Press không chỉ là lời nhắc nhở về nguồn cội bảo thủ mà còn là tiếng chuông cảnh tỉnh cho Đảng Cộng hòa trong kỷ nguyên Trump thứ hai. Liệu đảng có duy trì được sự cân bằng giữa dân túy và nguyên tắc truyền thống hay không sẽ quyết định tương lai chính trị Mỹ trong những năm tới.
(Nguồn chính: NBC News, USA Today, Politico – ngày 31/5/2026. Bài viết dựa trên thông tin công khai và phân tích độc lập.)