Braunau am Inn, một thị trấn nhỏ nằm sát biên giới Đức, ngày 22/7/2026 đã chứng kiến một sự kiện lịch sử mang tính biểu tượng: Gasthof zum Pommer – tòa nhà thế kỷ 17 nơi Adolf Hitler chào đời ngày 20/4/1889 – chính thức được khai trương làm trung tâm cảnh sát sau cuộc cải tạo tốn kém lên đến 20 triệu euro. Đây là kết thúc cho một hành trình tranh cãi kéo dài nhiều năm về số phận của địa điểm nhạy cảm này.
Căn nhà tại Áo nơi Adolf Hitler chào đời. Ảnh: Wikimedia
Tòa nhà từng là quán trọ và nhà trọ với các căn hộ cho thuê. Gia đình Hitler chỉ sống ở đây trong thời gian ngắn sau khi Adolf chào đời. Sau Thế chiến II, nó trở thành biểu tượng gây tranh cãi: một mặt là di tích lịch sử, mặt khác lại là điểm hành hương nguy hiểm của các nhóm tân phát xít. Nhiều năm qua, chính quyền Áo phải đối mặt với áp lực từ dư luận quốc tế và trong nước về cách xử lý di sản “xấu xí” này.
Hành trình cải tạo đầy tranh cãi
Từ những năm 1970, tòa nhà từng được sử dụng làm trường học và trung tâm hỗ trợ người khuyết tật. Sau khi trống từ năm 2011, nó rơi vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Chủ cũ Gerlinde Pommer từ chối bán, dẫn đến tranh cãi pháp lý kéo dài. Năm 2016, Quốc hội Áo thông qua luật đặc biệt cho phép nhà nước trưng thu tài sản vì lợi ích công cộng. Sau đó, một ủy ban chuyên gia được thành lập để quyết định hướng xử lý.
Các lựa chọn ban đầu bao gồm phá dỡ, xây bảo tàng hoặc trung tâm giáo dục. Tuy nhiên, lo ngại phá dỡ sẽ bị coi là “xóa bỏ lịch sử” và xây bảo tàng có nguy cơ trở thành điểm thu hút cực hữu đã dẫn đến quyết định cuối cùng: cải tạo thành trung tâm cảnh sát. Kiến trúc sư Marte Marte từ Feldkirch đã thực hiện cải tạo, thay đổi mặt tiền để giảm giá trị biểu tượng, đưa tòa nhà trở về phong cách thế kỷ 18.
Bộ trưởng Nội vụ Gerhard Karner nhấn mạnh tại lễ khai trương: “Đây là dấu hiệu rõ ràng cho nhà nước pháp quyền, an ninh và dân chủ. Tòa nhà giờ đây sẽ phục vụ cộng đồng thay vì trở thành biểu tượng của bóng tối”.
Một tấm bia tưởng niệm vẫn được giữ nguyên trước cửa với dòng chữ: “Vì Hòa bình, Tự do và Dân chủ. Không bao giờ lặp lại chủ nghĩa phát xít. Hàng triệu người chết nhắc nhở chúng ta”.
Việc biến nơi sinh của Hitler thành trụ sở cảnh sát là nỗ lực mạnh mẽ của Áo trong việc đối mặt với di sản Nazi. Quốc gia này từng bị chỉ trích vì cách xử lý lịch sử không triệt để sau Thế chiến II. Giờ đây, với sự hiện diện thường trực của lực lượng thực thi pháp luật và camera giám sát, hy vọng địa điểm sẽ không còn là điểm đến cho các nhóm cực đoan.
Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình. Một số nhà hoạt động và sử gia cho rằng nên xây dựng trung tâm giáo dục về Holocaust hoặc “Nhà Trách nhiệm” để trực tiếp đối diện với quá khứ. Họ lo ngại việc dùng làm đồn cảnh sát có thể bị coi là “che đậy” thay vì giáo dục.
Đối với người dân Braunau am Inn, quyết định này mang ý nghĩa kép: vừa khép lại một chương tranh cãi dài, vừa giúp thị trấn thoát khỏi cái bóng “thành phố sinh ra Hitler”. Thị trưởng và chính quyền địa phương hy vọng đây sẽ là bước ngoặt để Braunau được biết đến với bản sắc riêng thay vì chỉ gắn liền với một nhân vật bi thảm của lịch sử nhân loại.
Sự kiện khai trương diễn ra trong bối cảnh châu Âu và thế giới tiếp tục cảnh giác trước sự trỗi dậy của chủ nghĩa cực đoan. Việc Áo chọn cách “trung lập hóa” di sản Hitler có thể trở thành bài học cho nhiều quốc gia khác đang đối mặt với di sản lịch sử phức tạp.
Nguồn tham khảo:
ORF, AFP, The Local, Die Presse và các báo cáo chính thức từ Bộ Nội vụ Áo (cập nhật 22/7/2026).
Tác giả: Biên tập viên chuyên mục Châu Âu – VietLinker News.