Iran kéo dài đàm phán để làm yếu Trump: Quan chức nói đang chuẩn bị tấn công chứ không phải thỏa thuận

Ba quan chức cấp cao Iran và một người trong cuộc (nói ẩn danh) cho biết lãnh đạo Tehran tin rằng Tổng thống Trump sẵn sàng quay lại tấn công để phá thế bế tắc trong cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/2/2026 với các đòn tấn công của Mỹ và Israel. Một quan chức nói: “Iran đang chuẩn bị cho các cuộc tấn công mới của Israel và Mỹ, chứ không phải một thỏa thuận với Mỹ để kết thúc chiến tranh. Giới lãnh đạo giáo sĩ quyết tâm không trao cho Trump một chiến thắng chính trị.”

Phân tích viên Tehran Saeed Leylaz nhận định: Bằng cách kéo dài đàm phán, “Iran đang ảnh hưởng đến cuộc bầu cử Mỹ mà không cần thực hiện hành động bất hợp pháp nào.” Chiến lược này diễn ra trong bối cảnh giá xăng dầu cao do gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng 1/5 dầu và LNG toàn cầu trước chiến tranh – đã đẩy tỷ lệ ủng hộ Trump xuống mức thấp, gây bất lợi cho Đảng Cộng hòa trong bầu cử giữa kỳ.

Bế tắc chính nằm ở thứ tự các bước. Tehran yêu cầu các điều kiện trong “kế hoạch bảy ngày” (mở lại Hormuz sau khi Mỹ dỡ phong tỏa hàng hải, nới lỏng trừng phạt dầu, giải phóng tài sản đóng băng và chấm dứt thù địch) phải được đáp ứng trước khi bàn về chương trình hạt nhân. Washington, dưới sức ép của Israel, muốn đưa vấn đề hạt nhân vào bàn đàm phán ngay từ đầu. Trump đã tuyên bố Mỹ sẽ không ném bom Iran trước ngày 3/11, nhưng các quan chức Iran cho rằng tấn công vẫn có thể xảy ra sớm muộn.

Các cuộc đàm phán gián tiếp qua trung gian Qatar và Pakistan đã kéo dài nhiều tháng với sự mất lòng tin sâu sắc từ cả hai phía. Iran từng trải qua việc đàm phán bị gián đoạn bởi tấn công quân sự (tháng 6/2025 và tháng 2/2026). Hiện tại, tình trạng “giữa chiến tranh và hòa bình” giúp Tehran duy trì áp lực lên Washington đồng thời vẫn khẳng định cam kết ngoại giao.

Tác động đến cộng đồng người Việt tại Mỹ

Chiến tranh Mỹ-Iran và gián đoạn tại eo biển Hormuz đã đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí xăng dầu, vận chuyển và sinh hoạt của nhiều gia đình Việt kiều tại Mỹ. Các doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực vận tải, thực phẩm và dịch vụ cũng chịu áp lực từ giá nhiên liệu cao. Cộng đồng người Việt thường theo dõi sát các diễn biến Trung Đông vì liên quan đến ổn định kinh tế, an ninh khu vực châu Á-Thái Bình Dương và chính sách năng lượng của chính quyền Mỹ. Việc Iran kéo dài đàm phán có thể kéo dài thêm thời gian giá năng lượng ở mức cao, trong khi kết quả bầu cử giữa kỳ có thể quyết định hướng đi tiếp theo của chính sách đối ngoại Mỹ đối với Iran và Trung Đông.

Nhận định

Quan chức Iran khẳng định: “Giới lãnh đạo giáo sĩ quyết tâm không trao cho Trump một chiến thắng chính trị.” Phân tích viên Saeed Leylaz cho rằng hành động kéo dài đàm phán là cách ảnh hưởng bầu cử Mỹ mà không vi phạm luật pháp.

Các nhà quan sát nhận định đây là chiến lược có tính toán của Tehran: tận dụng áp lực chính trị nội bộ của Trump trước ngày 3/11 để tránh nhượng bộ nhanh chóng. Sự mất lòng tin sâu sắc – do các lần đàm phán trước đó bị gián đoạn bởi tấn công – khiến cả hai bên khó chấp nhận nhượng bộ trước. Dù Trump cam kết không tấn công trước bầu cử, các quan chức Iran vẫn chuẩn bị cho kịch bản xung đột tái diễn. Tiến triển thực tế của đàm phán và tình hình eo biển Hormuz sẽ quyết định liệu giá năng lượng có hạ nhiệt sau bầu cử hay không, đồng thời ảnh hưởng đến cân bằng địa chính trị khu vực.