Pháp hỗn loạn sau biểu tình lớn: Hơn 2.400 người bị bắt; Macron lên án bạo lực, kêu gọi bình tĩnh

Ngày 17/10/2026, hàng trăm nghìn người xuống đường tại hàng chục thành phố Pháp, từ Paris, Lyon, Marseille đến Limoges, phản đối giá nhiên liệu và chi phí sinh hoạt tăng cao cùng tình trạng dịch vụ công (đặc biệt giáo dục) suy giảm. Phong trào sinh viên kéo dài gần một tháng đã hội tụ với bất mãn xã hội rộng hơn.

Giới chức ước tính khoảng 550.000 người tham gia (ban tổ chức CGT đưa ra con số khoảng 800.000). Đa số cuộc tuần hành diễn ra ôn hòa, nhưng các nhóm cực tả bên lề cùng các phần tử gây rối đã biến một phần thành bạo loạn: đốt xe, cướp phá cửa hàng, tấn công trụ sở công quyền và đốt cháy tòa thị chính lịch sử thế kỷ 19 tại Limoges.

Bộ Nội vụ Pháp cho biết khoảng 2.400 người bị bắt trên toàn quốc (riêng Paris khoảng 855 người trong ngày 17/10), gần 1.000 sĩ quan cảnh sát và hiến binh bị thương, trong đó 7 người nghiêm trọng. Một người biểu tình tử vong do ngừng tim tại Paris. Các vụ đụng độ nhỏ hơn tiếp diễn ngày 18/10 tại Paris và một số thành phố khác, với cảnh sát sử dụng hơi cay và lựu đạn choáng.

Tối 18/10, Tổng thống Emmanuel Macron phát biểu toàn dân từ Điện Élysée, kêu gọi “bình tĩnh và trật tự”. Ông nói: “Tối nay, tất cả chúng ta đều cảm thấy tức giận và xấu hổ. Nhìn những hình ảnh này, chúng ta đều tự hỏi: Họ đang nghĩ gì? Làm sao người Pháp có thể làm thế này với nước Pháp?” Macron nhấn mạnh phải phân biệt “yêu cầu chính đáng” của người biểu tình ôn hòa với những kẻ “phá hủy, đập phá và cướp bóc”. Ông cáo buộc các nhóm cực tả bên lề cùng tội phạm gây “bạo lực không kiểm soát”, cam kết xử lý không khoan nhượng và cho phép chính quyền địa phương cấm một số cuộc tụ tập nếu cần thiết, nhưng chưa ban bố tình trạng khẩn cấp hay giới nghiêm toàn quốc.

Ngày 19/10, Macron từ chối đơn từ chức của Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez. Nuñez thừa nhận lực lượng đã “mất kiểm soát” tại một số thành phố. Thủ tướng Sébastien Lecornu yêu cầu chính quyền địa phương áp dụng giới nghiêm cục bộ, một phần tại một số khu vực Paris, Lyon, Nice và các thành phố khác để bảo vệ doanh nghiệp. Chính phủ cũng cam kết hỗ trợ các chủ cửa hàng bị thiệt hại và tổ chức đối thoại về các yêu cầu của người dân.

Tác động đến cộng đồng người Việt tại Mỹ

Các sự kiện tại Pháp không trực tiếp tác động lớn đến cộng đồng người Việt ở Mỹ, nhưng gây chú ý về an ninh châu Âu và ổn định chính trị. Nhiều gia đình có con em du học hoặc làm việc tại Pháp lo ngại về tình hình an toàn. Biến động giá năng lượng và bất ổn xã hội tại một nền kinh tế lớn của châu Âu cũng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến thị trường toàn cầu, giá cả hàng hóa và tâm lý đầu tư. Cộng đồng thường theo dõi các tin tức này để đánh giá rủi ro du lịch, học tập và kinh doanh liên quan đến châu Âu, đồng thời so sánh với các vấn đề an sinh xã hội và quản trị tại Mỹ.

Nhận định

Tổng thống Macron khẳng định: “Không có gì biện minh được cho bạo lực không kiểm soát này. Những kẻ phá hủy sẽ phải trả giá, những kẻ cướp bóc sẽ phải bồi thường, và những kẻ muốn lật đổ nền Cộng hòa sẽ bị truy cứu trách nhiệm.” Ông cũng thừa nhận các yêu cầu về chi phí sinh hoạt là chính đáng và hứa lắng nghe thông qua các cuộc họp trong tuần này.

Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez thừa nhận: “Chúng tôi đã mất kiểm soát ở một số thành phố”, đồng thời nhấn mạnh quyền biểu tình là cơ bản nhưng “cố ý gieo rắc hỗn loạn bằng bạo lực thì không”. Thủ tướng Lecornu tuyên bố chính phủ “sẽ không để bị uy hiếp” và đổ lỗi cho các nhóm cực tả cùng tội phạm.

Các nhà quan sát nhận định đây là làn sóng bất ổn nghiêm trọng nhất trong nhiều năm, phản ánh sự mệt mỏi sâu sắc của xã hội Pháp sau gần một thập kỷ dưới thời Macron, trong bối cảnh bầu cử tổng thống năm 2027 đang đến gần. Việc phân biệt rõ giữa biểu tình ôn hòa và bạo lực là chìa khóa để tránh leo thang, nhưng thách thức lớn vẫn là giải quyết các nút thắt kinh tế – xã hội gốc rễ.