Washington những ngày đầu hè 2024 nóng lên không chỉ bởi thời tiết, mà còn bởi vòng xoáy chính trị đang diễn ra ở trụ sở Quốc hội. Dư âm các chính sách nhập cư cứng rắn từ thời Tổng thống Donald Trump chưa kịp lắng xuống thì nay lại bùng lên thành làn sóng phản đối mạnh mẽ, lan rộng từ khắp các thành phố lớn nhỏ cho đến tận các khu phố người Việt tại Mỹ. Đảng Dân chủ, vốn được xem là tiếng nói bảo vệ quyền lợi của cộng đồng người nhập cư, đã tận dụng làn sóng này làm lợi thế trong các cuộc đàm phán ngân sách nóng bỏng với Đảng Cộng hòa về Bộ An ninh Nội địa (DHS) – cơ quan chịu trách nhiệm chính về kiểm soát biên giới và nhập cư.
Nỗi lo chực chờ về việc chính phủ sẽ bị đóng cửa một phần nếu Quốc hội không thể thông qua ngân sách ngắn hạn cho DHS càng khiến không khí trở nên căng thẳng. Nhiều người Việt tại California, Texas – nơi tập trung đông đảo cộng đồng gốc Việt – bày tỏ sự bất an. Ông Nguyễn Văn Cường, chủ tiệm nail ở Houston, chia sẻ: "Tôi đã chứng kiến nhiều khách hàng trong cộng đồng ngại ra đường vì lo sợ bị ICE kiểm tra giấy tờ. Nếu tình hình ngân sách không thông suốt, ai cũng lo lắng không biết cuộc sống sẽ như thế nào."
ICE, hay Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ, là một nhánh trực thuộc DHS với nhiệm vụ truy quét người nhập cư không giấy tờ và trục xuất họ ra khỏi Hoa Kỳ. Dưới thời Trump, ICE được tăng quyền hạn và ngân sách, dẫn đến hàng loạt vụ bố ráp, bắt giữ, gây hoang mang trong nhiều gia đình người Việt nhập cư. Những cồn cào, bất an ấy nay trở thành động lực để các nghị sĩ Dân chủ kiên quyết hơn trên bàn đàm phán, yêu cầu cắt giảm ngân sách cho ICE, đồng thời tăng kiểm soát và minh bạch với các hoạt động của lực lượng này.
Nhưng đây không chỉ là câu chuyện của những chính trị gia trong các phòng họp sang trọng ở Quốc hội. Trên từng ngõ phố, hậu trường các tiệm nail, nhà hàng phở hay tiệm tạp hóa của người Việt, nỗi lo về chính sách nhập cư vẫn âm ỉ. Chị Hồng, chủ nhà hàng nhỏ ở Little Saigon, California, tâm sự: "Nhiều nhân viên của tôi là người mới sang, giấy tờ chưa đầy đủ, nên chỉ cần nghe tin ICE xuất hiện trong khu vực là ai cũng nơm nớp lo sợ. Tôi mong các nghị sĩ nghĩ tới hoàn cảnh của chúng tôi khi quyết định ngân sách cho DHS."
Thực tế, các thuật ngữ như shutdown (đóng cửa chính phủ) có thể gây hoang mang cho nhiều người Việt không rành về hệ thống chính trị Mỹ. Shutdown xảy ra khi Quốc hội không kịp thời thông qua ngân sách, khiến một phần bộ máy nhà nước phải tạm ngừng hoạt động, hàng trăm nghìn nhân viên bị nghỉ việc không lương, và các dịch vụ công cộng như cấp giấy tờ, xét duyệt nhập cư bị đình trệ. Riêng với DHS và ICE, điều này còn nghiêm trọng hơn với các gia đình nhập cư, khi các thủ tục bảo lãnh, xin quốc tịch, hoặc giải quyết tình trạng giấy tờ có thể bị chậm trễ nhiều tháng.
Từ sau khi chính sách "Zero Tolerance" của Trump – chính sách không khoan nhượng với người nhập cư không hợp pháp – gây ra hàng loạt vụ chia cắt gia đình, dư luận Mỹ ngày càng lên tiếng mạnh mẽ. Các tổ chức bảo vệ quyền lợi người nhập cư, trong đó có nhiều nhóm của người Việt, đã vận động các nghị sĩ Dân chủ siết chặt quy trình cấp ngân sách cho ICE, yêu cầu điều tra các vụ lạm quyền và thực hiện chính sách nhân đạo hơn. Bà Trần Tuyết Mai, một luật sư di trú ở San Jose, nhấn mạnh: "Nhiều khách hàng của tôi từng bị chia cắt, chờ đợi hàng năm trời vì những quyết định thiếu minh bạch của ICE. Việc Quốc hội kiểm soát chặt ngân sách, tăng giám sát là điều cần thiết để bảo vệ các cộng đồng nhập cư, trong đó người Việt mình cũng được hưởng lợi."
Hiện tại, các nghị sĩ Dân chủ đang đặt ra điều kiện cứng rắn: chỉ đồng ý thông qua ngân sách ngắn hạn cho DHS nếu có cam kết kiểm soát ICE chặt hơn, đảm bảo quyền lợi cho người nhập cư hợp pháp, và không để xảy ra các vụ bắt giữ gây tranh cãi thời Trump. Đảng Cộng hòa, ngược lại, muốn giữ nguyên hoặc tăng ngân sách cho ICE với lý do đảm bảo an ninh biên giới và ngăn chặn nhập cư trái phép – một chủ đề nóng hổi trong năm bầu cử 2024.
Trong các cộng đồng người Việt, đặc biệt là những gia đình có người thân đang chờ giấy tờ, tranh cãi giữa hai đảng vốn xa xôi bỗng trở nên thiết thực hơn bao giờ hết. Anh Lê Hữu Tâm, tài xế Uber ở Garden Grove, chia sẻ: "Tôi luôn theo dõi tin tức về ngân sách ICE. Người nhà tôi đang chờ thẻ xanh mà nghe nói shutdown là lo sốt vó. Mỗi lần đến kỳ Quốc hội họp mà chưa có thỏa thuận là cả nhà thấp thỏm không yên."
Không khí tại Washington đang nóng lên từng giờ khi thời hạn thông qua ngân sách đang đến gần. Các lãnh đạo Đảng Dân chủ tin rằng nhờ làn sóng phản đối chính sách nhập cư thời Trump, họ sẽ có thêm sức mạnh đàm phán, bảo vệ quyền lợi cho hàng triệu người nhập cư trên đất Mỹ. Với cộng đồng người Việt, đây không chỉ là câu chuyện chính trị xa vời mà còn là hơi thở, nhịp sống thường nhật của biết bao gia đình đang mong mỏi một tương lai ổn định trên xứ sở cờ hoa.
Disclaimer: Bài viết dịch và tổng hợp từ nguồn NBC News - Politics, có bổ sung thông tin tham khảo từ cộng đồng người Việt tại Mỹ. Mọi quan điểm trong bài không đại diện cho ý kiến của Vietlinker.com.
© 2026 Vietlinker.com