Theo Discovery và NBC News, tổ chức Air/Sea Heritage Foundation phối hợp với chương trình “Expedition Unknown” đã tìm thấy xác chiếc máy bay Pan Am Clipper Endeavor dưới đáy biển ngoài khơi phía bắc Puerto Rico vào tháng trước. Thông tin được công bố hôm 21/7.
Chiếc máy bay Douglas DC-4 chở 64 hành khách và 5 thành viên phi hành đoàn đã rơi xuống biển ngay sau khi cất cánh từ Puerto Rico ngày 11/4/1952. Toàn bộ hành khách sống sót sau cú va chạm ban đầu với mặt nước, nhưng chỉ có 17 người được cứu sống. Những người còn lại đã mất tích cùng chiếc máy bay chìm rất nhanh.
Chiếc Douglas DC-4 trước chuyến bay cuối cùng vào năm 1952 - Ảnh: PAN AM HISTORICAL FOUNDATION
Các nhà điều tra sau đó kết luận một phần nguyên nhân dẫn đến thảm kịch là do thiếu hướng dẫn an toàn cho hành khách, từ đó thúc đẩy những thay đổi lớn trong ngành hàng không.
Phát hiện này được thực hiện với sự hỗ trợ của UAV lặn tự hành. Nhóm tìm kiếm, với sự tham gia của công ty Deep Sea Vision, đã sử dụng hệ thống sóng âm phản xạ độ phân giải cao để xác định vị trí xác máy bay ở độ sâu khoảng 610m dưới mặt nước vào ngày 2/6.
Phần mũi chiếc máy bay được phát hiện dưới đáy Đại Tây Dương - Ảnh: AIR/SEA HERITAGE FOUNDATION
Một cuộc khảo sát bằng hình ảnh sau đó đã xác nhận chắc chắn danh tính chiếc máy bay. Các bức ảnh cho thấy rõ logo đôi cánh đặc trưng của Pan American cùng tên máy bay vẫn còn có thể đọc được.
“Chúng tôi vừa sửng sốt vừa vui mừng trước phát hiện này, nhưng đồng thời cũng không quên những gì đã xảy ra ở nơi đó từ rất lâu trước đây”, ông Russ Matthews, Chủ tịch kiêm đồng sáng lập Air/Sea Heritage Foundation, cho biết.
Hiện không có kế hoạch trục vớt hoặc tác động đến xác máy bay. “Đây là nơi an nghỉ của những người đã thiệt mạng trong thảm kịch”, đại diện Expedition Unknown nhấn mạnh.
Air/Sea Heritage Foundation đang phối hợp với chính quyền Puerto Rico để tăng cường bảo vệ khu vực này và vận động xây dựng đài tưởng niệm cho các nạn nhân. Tổ chức cũng đã liên hệ với các gia đình bị ảnh hưởng và hai người sống sót cuối cùng còn được biết đến.
Chiếc máy bay đang trên hành trình tới New York thì bị hỏng động cơ ngay sau khi cất cánh. Phi công buộc phải thực hiện hạ cánh khẩn cấp xuống mặt biển chỉ vài phút sau đó. Máy bay có đủ bè cứu sinh và áo phao, nhưng hỗn loạn do thiếu hướng dẫn an toàn, rào cản ngôn ngữ và không có quy trình sơ tán phối hợp đã khiến nhiều người thiệt mạng.
Chiếc máy bay chìm xuống biển trong chưa đầy 3 phút. Lực lượng Tuần duyên và Không quân Mỹ đã nhanh chóng triển khai cứu hộ, nhưng chỉ cứu được 12 hành khách và 5 thành viên phi hành đoàn.
Trong báo cáo điều tra năm 1952, Ủy ban Hàng không Dân dụng Mỹ (tiền thân của FAA) đã đề xuất sửa đổi các quy định nhằm đảm bảo an toàn cao hơn cho hành khách trên các chuyến bay qua biển. Những thay đổi này sau đó được áp dụng rộng rãi, bao gồm hướng dẫn hành khách trước chuyến bay về vị trí áo phao, bè cứu sinh và cửa thoát hiểm khẩn cấp.
Phát hiện xác máy bay sau 74 năm không chỉ khép lại một bí ẩn lịch sử mà còn nhắc nhở về tầm quan trọng của an toàn hàng không – bài học đã cứu sống hàng triệu người trong hơn bảy thập kỷ qua.
Nguồn tham khảo:
Discovery, NBC News, Air/Sea Heritage Foundation (cập nhật 22/7/2026).
Tác giả: Biên tập viên chuyên mục Thế giới – VietLinker News.