Hải quân Ukraine ngày 14/7 công bố đã phá hủy thành công tàu tuần tra Izumrud của Cơ quan Biên phòng Nga (thuộc FSB) trong một cuộc tập kích bằng xuồng không người lái tại vùng biển gần thành phố Novorossiysk, cách tiền tuyến khoảng 300 km. Đây là lần đầu tiên Ukraine công khai xác nhận đòn đánh vào một tàu từng tham gia trực tiếp vào cuộc đụng độ nghiêm trọng tại eo biển Kerch hồi tháng 11/2018.
Phương tiện được cho là tàu Izumrud trong ảnh vệ tinh đăng hôm 14/7. Ảnh: Hải quân Ukraine
Theo thông tin từ hải quân Ukraine, tàu Izumrud bị xuồng không người lái Sargan-3000 của lực lượng này đánh trúng, gây ra một lỗ thủng lớn ở mạn phải và làm tàu bị nghiêng nặng. Ảnh vệ tinh do Kiev công bố cho thấy phương tiện nghi là Izumrud đang neo đậu tại cảng Gelendzhik với dấu vết cháy xém và hư hỏng rõ rệt. Hải quân Ukraine khẳng định cuộc tấn công đã khiến một số thành viên thủy thủ đoàn Nga thiệt mạng và bị thương, song chưa công bố con số chính thức.
Giới chức Nga chưa đưa ra bình luận chính thức về vụ việc. Tuy nhiên, đây là một phần trong chiến dịch tấn công kéo dài của Ukraine nhằm vào hệ thống hậu cần và tàu chiến Nga tại Biển Đen và Biển Azov.
Tàu tuần tra Izumrud thuộc lớp Rubin (Đề án 22460) – loại tàu biên phòng tốc độ cao được Nga biên chế từ năm 2009. Mỗi chiếc dài 62,5 m, rộng 11 m, lượng giãn nước 630 tấn, có tốc độ tối đa khoảng 46 km/h và tầm hoạt động 5.600 km. Tàu được thiết kế với hai lớp vỏ kín nước, hình dáng nhiều góc cạnh để tăng khả năng tàng hình radar, cùng sàn đáp trực thăng và khả năng vận hành máy bay không người lái. Izumrud là chiếc thứ 5 trong loạt 14 tàu cùng lớp.
Trong vụ đụng độ eo biển Kerch ngày 25/11/2018 – một trong những sự kiện căng thẳng nhất giữa Ukraine và Nga trước chiến dịch quân sự đặc biệt năm 2022 – tàu Izumrud đã tham gia truy đuổi và chặn bắt ba chiến hạm Ukraine gồm pháo hạm Berdiansk, Nikopol và tàu kéo Yany Kapu. Kiev cho biết nhóm tàu di chuyển từ Odessa đến Mariupol theo lộ trình đã thông báo trước. Tuy nhiên, phía Nga cáo buộc Ukraine “không tuân thủ quy trình” và thực hiện động tác cơ động nguy hiểm trong khu vực bị phong tỏa.
Tàu tuần tra Izumrud. Ảnh: Virtual Sevastopol
Cuộc đối đầu kết thúc khi lực lượng biên phòng Nga nổ súng cảnh cáo, đâm va và bắt giữ cả ba tàu cùng 24 thủy thủ Ukraine. Những thủy thủ này sau đó được trao đổi trả tự do vào năm 2019.
Hải quân Ukraine nhấn mạnh đòn tấn công vào Izumrud mang tính “trả thù” và khẳng định “sẽ còn tiếp tục”. Trong những ngày gần đây, lực lượng không người lái Ukraine (USF) do chỉ huy Robert Brovdi dẫn dắt đã tăng cường các cuộc tập kích vào tàu Nga gần bán đảo Crimea và vùng biển Azov. Chỉ trong khoảng từ ngày 6 đến 13/7, Ukraine tuyên bố đã đánh trúng tổng cộng 105 tàu Nga, trong đó có 15 tàu chỉ trong đêm 13/7.
Cuộc tấn công bằng xuồng không người lái của Ukraine đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng làm suy yếu sức mạnh hải quân Nga tại Biển Đen. Từ năm 2022 đến nay, Kiev đã sử dụng hàng loạt loại vũ khí không người lái (USV) để tấn công các tàu chiến, cảng và cơ sở hạ tầng hậu cần của Nga, buộc Moskva phải điều chỉnh chiến thuật và di dời một phần hạm đội.
Vụ việc Izumrud một lần nữa cho thấy Ukraine đang đẩy mạnh chiến lược tấn công tầm xa, tận dụng công nghệ không người lái để bù đắp cho sự chênh lệch về sức mạnh hải quân truyền thống. Việc nhắm vào những tàu từng tham gia các sự kiện lịch sử như eo biển Kerch còn mang ý nghĩa biểu tượng, khẳng định quyết tâm trả đũa và duy trì áp lực liên tục lên Nga.
Giới phân tích quân sự nhận định, nếu thông tin Ukraine công bố là chính xác, đây sẽ là tổn thất đáng kể đối với lực lượng biên phòng Nga, đồng thời tiếp tục làm suy giảm khả năng kiểm soát vùng biển phía nam của Moskva. Tuy nhiên, phía Nga có thể sẽ tìm cách phủ nhận hoặc giảm nhẹ mức độ thiệt hại để duy trì sĩ khí.