Tổng thống Donald Trump ngày 27/8 ký sắc lệnh hành pháp Honoring the American History of the Great Lakes and Renaming Lake Ontario as Lake America tại Phòng Bầu dục, chỉ đạo Bộ Nội vụ và Hội đồng Địa danh Mỹ cập nhật Geographic Names Information System (GNIS) trong 30 ngày. Ông nói lệnh có hiệu lực ngay. Bên cạnh bàn làm việc là bản đồ Ngũ Đại Hồ với dòng “Making the Great Lakes Even Greater” và nhãn Lake America thay Hồ Ontario.
Trump: “Lake of America là điều tôi nghĩ đã lâu. Chúng ta đã có vịnh [Gulf of America], đã có hồ. Giờ chỉ còn thiếu đại dương. Có lẽ sẽ đổi tên Đại Tây Dương hoặc Thái Bình Dương.” Ông so sánh với việc đổi tên Vịnh Mexico năm 2025. Sắc lệnh nêu Mỹ là “người bảo vệ lớn nhất” Ngũ Đại Hồ, phần sâu nhất và phần lớn thể tích hồ nằm trên lãnh thổ Mỹ, hồ là tài sản kinh tế then chốt. Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum: “We’re on it, Mr. President.” USGS cho biết đã gắn tên mới trên tài liệu điện tử chính thức.
Bối cảnh thuế quan
Lệnh ra sau khi đàm phán thương mại Mỹ–Canada đổ vỡ. Mỹ áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng Canada (rượu vang, nội thất, sữa…); Canada công bố thuế trả đũa “đồng đô la với đồng đô la” từ 8/9. Trump viết trên mạng xã hội trước đó rằng Mỹ “không còn kỳ vọng làm ăn nhiều với Ontario”, đăng video gạch tên Lake Ontario trên bản đồ và viết Lake America.
Tại lễ ký, ông nói Canada “lợi dụng Mỹ rất lâu trên thương mại”, “đối xử tệ”, “chúng tôi bảo vệ Canada mà không được gì”. Ông dọa thêm thuế ô tô. Canada là đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ (khoảng 12,6% tổng thương mại, theo dữ liệu Census).
Chi tiết bản đồ Nhà Trắng gắn nhãn “Lake America” thay Hồ Ontario. Nguồn: The Detroit News
Canada và phạm vi pháp lý
Thủ tướng Mark Carney: “Mọi thứ phải được gọi đúng tên, và hồ này gọi là Lake Ontario — hôm nay và mãi mãi.” Ông nhắc tên hồ có hơn 400 năm, trước cả Liên bang Canada và Tuyên ngôn Độc lập Mỹ. Tên “Ontario” bắt nguồn từ tiếng Iroquoian, thường dịch “hồ lớn” hoặc “hồ nước sáng”, xuất hiện trên bản đồ châu Âu từ thập niên 1660.
Các chuyên gia và báo chí (BBC, Globe and Mail, CNN) nhấn mạnh: Tổng thống Mỹ có quyền đổi cách chính phủ liên bang gọi địa danh trên bản đồ, hợp đồng, tài liệu liên bang. Ông không có thẩm quyền đổi tên phần hồ thuộc Canada, cũng không buộc Ottawa, tổ chức quốc tế, nhà xuất bản bản đồ tư nhân hay công chúng thế giới dùng tên mới. Canada giữ tên Lake Ontario trên Canadian Geographical Names Database. Hồ giáp bang New York và tỉnh Ontario; ước tính khoảng một nửa diện tích mặt nước thuộc mỗi bên (một số nguồn nêu khoảng 47% phía Mỹ).
Thống đốc New York (Dân chủ) và một số thống đốc khác tuyên bố không đổi tên. Thống đốc Wisconsin Tony Evers chế giễu động thái. Nhà sử học tổng thống Tim Naftali (NYU) lưu ý việc đổi “Gulf of America” chưa bị thử thách mạnh vì Quốc hội vẫn do Cộng hòa kiểm soát.
Sắc lệnh mang tính biểu tượng trong cuộc chiến thương mại hơn là thay đổi địa lý quốc tế. Quan hệ hai nước đang ở mức thấp sau hàng loạt thuế và phát ngôn qua lại. Canada vẫn sẽ gọi hồ là Lake Ontario; trên giấy tờ liên bang Mỹ, tên chính thức mới là Lake America.