Thẩm phán liên bang Rita F. Lin (Tòa khu vực Bắc California) ban hành phán quyết 59 trang tối thứ Năm 27/8: biện pháp rộng của Bộ Quốc phòng (nay còn gọi Department of War) đối với Anthropic — hãng tạo mô hình Claude — là “illegal and baseless” (bất hợp pháp và vô căn cứ). Bà viết: “Dù Bộ Quốc phòng hoàn toàn được tự do chọn nhà cung cấp AI, bằng chứng cho thấy các biện pháp rộng áp lên Anthropic là bất hợp pháp và không có cơ sở.”
Lin kết luận hành động là trả đũa trái Tu chính án thứ nhất, tước quyền xét xử trước khi tước quyền lợi theo Tu chính án thứ năm, và tùy tiện, thất thường theo Đạo luật Thủ tục Hành chính. Bà nêu: “Việc hô danh an ninh quốc gia rỗng không phải là tấm séc trắng để trừng phạt và trả đũa người chỉ trích chính phủ.” Hồ sơ, theo tòa, cho thấy ý muốn “làm gương công khai” với Anthropic vì “kiêu ngạo” khi phê phán chính phủ, chứ không phải vì có cơ sở tin công ty sẽ phá hoại mô hình.
Cuộc xung đột bắt đầu từ hợp đồng khoảng 200 triệu USD và yêu cầu Pentagon được dùng Claude cho “mọi mục đích hợp pháp.” Anthropic giữ hai lằn ranh: không vũ khí tự hành hoàn toàn (không người trong vòng quyết định sát thương) và không giám sát hàng loạt công dân Mỹ. CEO Dario Amodei từng viết mô hình frontier “chưa đủ tin cậy để vận hành vũ khí tự hành hoàn toàn” và giám sát đại trà vi phạm quyền cơ bản. Hegseth trên mạng xã hội gọi đó là “bài học về kiêu ngạo và phản bội,” rồi gắn nhãn rủi ro chuỗi cung ứng — công cụ vốn dùng cho công ty nước ngoài liên quan đối thủ — và cấm nhà thầu quân sự làm ăn với Anthropic. Trump chỉ đạo các cơ quan liên bang cắt quan hệ.
CEO Anthropic Dario Amodei. Nguồn: CMSWire
Lin chỉ ra mâu thuẫn: vài ngày trước khi gắn nhãn, Hegseth từng đề xuất áp Đạo luật Sản xuất Quốc phòng với Anthropic — tức coi công ty thiết yếu cho an ninh chứ không phải mối đe dọa. Chính phủ vẫn bàn cộng tác trên mô hình mới (Mythos). “Không điều nào khớp với nỗi sợ thực sự rằng Anthropic là kẻ phá hoại sẽ đầu độc phần mềm.” Chín cơ quan (Pentagon, Tài chính, Ngoại giao, DHS…) bị tòa xem là áp chế tài không đúng; lệnh tạm từ tháng 3 được làm vĩnh viễn trong vụ California.
Phán quyết không buộc Pentagon dùng Claude. Tòa khẳng định quân đội được chọn nhà cung cấp khác bằng con đường hợp pháp. MeriTalk dẫn CTO DOD Emil Michael: khoảng hai phần ba hạ tầng từng dựa Anthropic đã chuyển nhà khác; hạn chót gỡ phần mềm Anthropic khỏi mạng quốc phòng từng đặt 29/9. Vụ kiện song song ở Washington, D.C. vẫn chạy; analog DC Circuit hồi tháng 4 từng từ chối phong tỏa nhãn vì cân nhắc hoạt động quân sự. Chính phủ được cho là sẽ kháng cáo vụ California.
Người phát ngôn Anthropic: “Chúng tôi hoan nghênh phán quyết rằng việc gắn nhãn rủi ro chuỗi cung ứng là bất hợp pháp. Chúng tôi vẫn tập trung hợp tác hiệu quả với chính phủ để khai thác AI vì an ninh quốc gia.” Alan Webber (IDC) nhận xét với Computerworld: nhãn bị dùng như đòn bẩy trong tranh chấp hợp đồng về hành vi mô hình, “không phải vì lỗ hổng thực sự.”
Vụ việc đặt câu hỏi rộng: công ty AI Mỹ được phép đặt “red line” đạo đức với khách hàng quân sự đến đâu, và chính phủ được dùng công cụ an ninh chuỗi cung ứng để xử bất đồng chính sách đến đâu. Phúc thẩm sẽ quyết định phạm vi thực tế của thắng lợi này.