Nextgov/FCW ngày 2/10 gom các dự luật công nghệ mới nộp trong tuần. Ba văn bản dưới đây mới là đề xuất, chưa được biểu quyết thành luật.
Cuộc thi nghiên cứu AI do DHS điều hành
Dân biểu August Pfluger (Cộng hòa, Texas) và Josh Harder (Dân chủ, California) nộp Reliable Artificial Intelligence Research Act hôm thứ Tư. Luật lập hai cuộc thi quốc gia do Bộ An ninh Nội địa (DHS) tổ chức, tập trung vào hai việc: làm cho AI dễ giải thích hơn (interpretability) và chịu được tấn công hơn (adversarial robustness). Tổng giải thưởng 10 triệu USD trong năm năm.
Pfluger nói khi AI đã ăn vào kinh tế và quốc phòng thì không thể để đối thủ khai thác lỗ hổng, và cuộc thi là cách dùng sáng kiến trong nước để AI minh bạch, dễ đoán và khó bị tấn công hơn. Thượng viện đã có bản tương ứng của Jim Banks (Cộng hòa, Indiana) và Maggie Hassan (Dân chủ, New Hampshire).
Chatbot không được “đóng vai người” với trẻ em
Hôm 1/10, bốn dân biểu George Whitesides (Dân chủ, California), Mike Kennedy (Cộng hòa, Utah), Doris Matsui (Dân chủ, California) và Mariannette Miller-Meeks (Cộng hòa, Iowa) nộp Protecting Kids from Human-Like Chatbots Act.
Luật không cấm chatbot. Nó bắt chế độ mặc định với người chưa thành niên là không nhân cách hóa: không nhận mình là người, không nói có cảm xúc hay ý thức, không giả có thân thể hay đời sống riêng, không đóng vai bác sĩ hoặc nhà tư vấn, không tạo cảm giác tội lỗi để trẻ chat tiếp hoặc mua hàng. Phải tự nhận là AI lúc mở phiên, định kỳ trong hội thoại dài, và khi trẻ hỏi. Chỉ cha mẹ hoặc người giám hộ mới tắt được chế độ này. Trẻ không được ra lệnh cho máy đóng vai người yêu, người thân hay nhà trị liệu. Quy định có hiệu lực một năm sau khi thành luật, nếu được thông qua.
Luật không cấm sản phẩm với người lớn, không bắt xác minh tuổi, không cấm câu nói lịch sự hay văn phong tự nhiên. Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ (NIST) sẽ làm chuẩn kiểm thử; công ty làm theo hướng dẫn thì không bị phạt.
Miller-Meeks nói phụ huynh không nên lo chatbot giả làm bạn của con hoặc khuyến khích gắn bó tình cảm với máy. Whitesides nói mục tiêu là chatbot hoạt động như công cụ, không phải bạn đồng hành giả.
Cùng hướng này, Thượng viện tuần trước đã cho qua ủy ban Kids Online Safety Act, Youth AI Privacy Act và CHATBOT Act của Ted Cruz, yêu cầu tài khoản gia đình và sự đồng ý của cha mẹ trước khi trẻ 13–17 lập tài khoản chatbot. Đó là các văn bản riêng, chưa phải luật này.
Hạn chế sinh trắc học liên bang
Nhóm Dân chủ tái nộp Facial Recognition and Biometric Technology Moratorium Act hôm thứ Sáu tuần trước. Người đứng tên: Thượng nghị sĩ Ed Markey (Massachusetts), Jeff Merkley (Oregon), và các dân biểu Pramila Jayapal, Rashida Tlaib, Ayanna Pressley. Dự luật cấm cơ quan liên bang mua, giữ, truy cập hoặc dùng hệ thống giám sát sinh trắc học trên đất Mỹ, kể cả dữ liệu lấy từ hệ thống của bên khác. Cấm nhận diện khuôn mặt của liên bang chỉ được gỡ bằng một đạo luật khác của Quốc hội. Cấm dùng tiền liên bang cho hệ thống giám sát sinh trắc học.
Các tác giả nói họ nộp lại vì ICE và Hải quan–Biên phòng (CBP) dùng ứng dụng nhận diện khuôn mặt trên điện thoại, được cho là để nhắm người nhập cư. Merkley nói nhận diện khuôn mặt đang nuôi một “nhà nước giám sát”, và lệnh tạm hoãn liên bang là cách kéo lại quyền riêng tư. Dự luật đã chuyển Ủy ban Tư pháp Thượng viện, chưa đi xa hơn vòng nộp.
Thiết bị nhận diện khuôn mặt tại sân bay. Nguồn: WXXI News / NPR
Dự luật không cấm bang hay công ty tư dùng sinh trắc học. Cũng không đụng các cuộc thi của DHS đang thử công nghệ chống giấy tờ giả và deepfake — đó là chương trình thử nghiệm riêng, không phải đạo luật này.
Nhận định:
Ba văn bản đi ba hướng khác nhau, và đều chưa có hiệu lực. Cuộc thi 10 triệu USD của DHS là cách liên đảng rót tiền nghiên cứu để AI khó bị tấn công, không phải quy định cấm. Luật chatbot chọn thiết kế mặc định thay vì cấm sản phẩm: máy vẫn trả lời, nhưng không được đóng vai bạn hay bác sĩ với trẻ, trừ khi cha mẹ chủ động tắt. Luật sinh trắc học hẹp hơn và chỉ có chữ ký Dân chủ, nên khó qua nổi Thượng viện nếu Cộng hòa không vào. Với gia đình người Việt, phần chatbot là phần sát nhất: con dùng điện thoại mỗi ngày, còn cha mẹ chưa có nút tắt chế độ “nói như người”. Phần nhận diện khuôn mặt thì đụng trực tiếp cách ICE và CBP đang kiểm tra giấy tờ ngoài đường và ở cửa khẩu.
