Thẩm phán quân sự Trung tá Không quân Michael Schrama hôm 28/8 ra phán quyết khoảng 45 trang: lời khai của Khalid Sheikh Mohammed (KSM) với FBI tại Guantánamo năm 2007 không tự nguyện, không được dùng làm bằng chứng tại phiên tòa. Nội dung chưa công bố công khai (đang “rà soát an ninh”); The New York Times và CBS xác nhận qua luật sư đã đọc bản không mật.
Schrama viết: “Phía công tố không chứng minh được, theo tiêu chuẩn preponderance of the evidence, rằng lời khai của ông Mohammad với FBI được đưa ra một cách tự nguyện.” Ông nêu “sự tiếp nối không đứt đoạn của điều kiện hóa tâm lý và cưỡng bức nghiêm trọng của CIA” khi FBI hỏi cung năm 2007, và FBI cố ý không nói rõ quyền im lặng, quyền gặp luật sư, cũng như lời khai có thể dùng chống lại ông tại tòa (tương đương Miranda).
KSM bị bắt tại Pakistan tháng 3/2003, bị CIA giam tại các nhà tù bí mật trước khi chuyển Guantánamo năm 2006. Công tố viên đã tự loại lời khai giai đoạn CIA. Schrama đi xa hơn: loại cả buổi hỏi cung FBI tháng 1/2007 (bốn ngày). Luật sư bào chữa lập luận ông bị “điều kiện hóa” sau tra tấn, biệt giam, cô lập nên sau đó nói điều phía hỏi cung muốn nghe. Tháng 3/2007, trước Combatant Status Review Tribunal, ông từng nói mình chịu trách nhiệm chiến dịch 11/9 “từ A đến Z” — lời đó cũng nằm trong tranh chấp bằng chứng.
Căn cứ hải quân vịnh Guantánamo. Nguồn: Wikipedia
Ý nghĩa với phiên tòa 2028
Đầu tuần, Schrama ấn định xét xử KSM và ba bị cáo khác — Walid bin Attash, Mustafa al-Hawsawi, Ali Abdul Aziz Ali (Ammar al-Baluchi) — từ 5/6/2028 tại căn cứ hải quân Guantánamo. Công tố muốn mở tháng 1/2027; thẩm phán cho rằng chưa đủ thời gian giải quyết các động thái tiền tố. Vụ 11/9 làm gần 3.000 người chết ở New York, Washington và Pennsylvania. KSM bị truy tố từ 2008 về tội ác chiến tranh và giết người; vụ án kéo dài hơn hai thập kỷ vì bằng chứng tra tấn, đặc quyền an ninh quốc gia và thỏa thuận nhận tội từng bị Bộ Quốc phòng hủy rồi tranh chấp.
Công tố viên trưởng Chuẩn đô đốc Aaron C. Rugh nói sẽ xem xét và “quyết định có kháng cáo trong thời gian tới”. Kháng cáo có thể làm lịch 2028 lùi thêm. Gia đình nạn nhân lo bị cáo chết trong tù trước khi có phán quyết có tội. Cựu đặc vụ FBI Frank Pellegrino (hỏi cung 2007) nói với CBS ông tin KSM khai tự nguyện vì đã được nói rõ không bắt buộc phải nói.
Schrama chưa phán quyết lời khai của bin Attash và Hawsawi. Thẩm phán trước (Đại tá Matthew McCall) đã loại lời thú tội của Ammar al-Baluchi vì tra tấn. Bị cáo thứ năm, Ramzi bin al-Shibh, bị tuyên không đủ năng lực hầu tòa, tách hồ sơ.
Phán quyết không kết luận vô tội hay có tội. Nó chỉ loại một nhóm bằng chứng công tố từng gọi là then chốt. Vụ án vẫn tiến tới xét xử năm 2028 trừ khi kháng cáo hoặc thỏa thuận mới thay đổi lịch. Kỷ niệm 25 năm 11/9 rơi vào 11/9/2026 — chưa đầy hai tuần sau phán quyết.