Quốc hội thảo luận dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, tập trung tháo gỡ nút thắt về vốn

Chiều 17/10/2026, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại tổ về dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017). Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình, đề xuất luật nhằm thể chế hóa Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, chuyển từ tư duy “hỗ trợ” sang “kiến tạo môi trường và nâng cao năng lực cạnh tranh”.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chỉ ra thực trạng: doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, nhưng chỉ chiếm khoảng 19–20% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế. Khoảng trống tài chính chưa được đáp ứng ước tính khoảng 21,7 tỷ USD. Ông nói đây là “nút thắt cốt tử” và là vòng luẩn quẩn kéo dài nhiều năm: doanh nghiệp yếu về doanh thu và dòng tiền thì càng khó vay vốn.

Để tháo gỡ, Chủ tịch Quốc hội đề nghị luật mới cần “làm mạnh hơn”: chuyển từ cho vay chủ yếu dựa trên tài sản thế chấp sang cho vay dựa trên dòng tiền, dữ liệu giao dịch, hợp đồng đầu ra và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng. Đồng thời thí điểm cơ chế sandbox (thử nghiệm có kiểm soát) cho vay ít hoặc không có tài sản bảo đảm dựa trên dữ liệu; cải cách và tăng cường Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa; hỗ trợ minh bạch tài chính, kế toán, phần mềm và đào tạo; đa dạng hóa nguồn vốn ngoài ngân hàng như quỹ đầu tư, trái phiếu, thuê mua tài chính.

Dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa: số lao động bình quân năm không quá 300 người, tổng doanh thu không quá 400 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 150 tỷ đồng. Các đại biểu còn góp ý về ưu đãi thuế, giảm chi phí tuân thủ, hỗ trợ mặt bằng sản xuất và chính sách dành cho nhóm doanh nghiệp đặc thù (do phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ, doanh nghiệp ở miền núi, biên giới, hải đảo).

Nhận định

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Đây là “nút thắt cốt tử”. “Đây là vòng luẩn quẩn kéo dài nhiều năm. Để tháo gỡ, lần này cần ‘làm mạnh’ hơn trong luật mới.”

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc: Doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp nhưng tỷ lệ tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức mới chỉ đạt khoảng 10–20%. Cần giải bài toán tiếp cận vốn để khu vực này phát triển.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi: Đồng ý với sự cần thiết ban hành luật mới nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng và khắc phục hạn chế của luật hiện hành, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát để giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Các đại biểu nhấn mạnh chính sách phải thực chất, có địa chỉ rõ ràng và gắn trách nhiệm giải trình với kết quả đầu ra, tránh tình trạng hỗ trợ trên giấy nhưng doanh nghiệp khó tiếp cận.