Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng và nhận thức rõ ràng về rủi ro từ việc phụ thuộc quá mức vào chuỗi cung ứng nước ngoài. Hiện nay, châu Âu chỉ chiếm khoảng 10% thị phần bán dẫn toàn cầu, trong khi Mỹ và châu Á thống trị lĩnh vực then chốt này. Gói Tech Sovereignty được thiết kế để thay đổi cục diện đó bằng cách kết hợp giữa kích cầu nội địa, đơn giản hóa thủ tục và ưu tiên các giải pháp “Made in Europe” cho các lĩnh vực nhạy cảm.
Chips Act 2.0 tập trung vào việc chuyển dịch từ hỗ trợ xây dựng nhà máy sang kích thích nhu cầu sử dụng chip châu Âu. Đề xuất mới sẽ thúc đẩy các thỏa thuận mua bán dài hạn giữa nhà sản xuất và khách hàng lớn, đặc biệt trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và ứng dụng AI. Ngoài ra, gói này còn giới thiệu nhãn “excellence” cho các khu vực bán dẫn châu Âu và tăng cường khả năng ứng phó khủng hoảng chuỗi cung ứng. Mục tiêu kép là vừa nâng cao năng lực sản xuất chip cao cấp cho AI, vừa đảm bảo châu Âu không còn bị động trước các cú sốc toàn cầu.
Song song đó, Cloud and AI Development Act nhằm mục tiêu tăng gấp ba công suất trung tâm dữ liệu trong vòng 5-7 năm tới. Đạo luật giới thiệu khung đánh giá “cloud and AI sovereignty” thống nhất trên toàn EU với bốn mức độ đảm bảo, ưu tiên nghiêm ngặt cho các dịch vụ đám mây châu Âu trong lĩnh vực công cộng nhạy cảm như y tế, tài chính và tư pháp. Các nhà cung cấp nước ngoài sẽ gặp nhiều rào cản hơn khi tham gia các dự án chiến lược, nhằm bảo vệ dữ liệu và giảm rủi ro từ các luật tiếp cận dữ liệu của nước ngoài.
Từ góc nhìn ủng hộ, gói đề xuất này là bước đi cần thiết để châu Âu khẳng định vị thế là “lục địa AI” thực thụ, thúc đẩy đổi mới nội khối, tạo việc làm chất lượng cao và bảo vệ lợi ích chiến lược lâu dài. Nhiều chuyên gia cho rằng việc tiếp tục phụ thuộc vào Big Tech Mỹ không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là rủi ro an ninh quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương có nhiều biến động.
Tuy nhiên, cũng có những lo ngại về tính khả thi. Một số phân tích cho rằng mục tiêu 20% thị phần bán dẫn vào 2030 là tham vọng và khó đạt được nếu chỉ dựa vào quy định nội bộ. Các doanh nghiệp châu Âu có thể gặp bất lợi cạnh tranh ngắn hạn, và gói luật này có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng thương mại với Mỹ. Hơn nữa, việc thực thi sẽ đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa 27 quốc gia thành viên, vốn vẫn tồn tại nhiều khác biệt về mức độ ưu tiên công nghệ.
Dù còn phải trải qua quá trình đàm phán tại Nghị viện và Hội đồng Châu Âu, gói Tech Sovereignty đã gửi đi thông điệp rõ ràng: châu Âu không còn muốn là người chơi bị động trong cuộc đua công nghệ toàn cầu. Đây không chỉ là cuộc chiến về thị phần, mà còn là cuộc đấu tranh để khẳng định giá trị, chủ quyền dữ liệu và khả năng tự quyết định tương lai số của mình. Thành công hay thất bại của gói đề xuất này sẽ định hình vị thế của châu Âu trong kỷ nguyên AI và bán dẫn tiếp theo.