Khi nhận được thông báo từ văn phòng sinh viên quốc tế trường đại học tại California, Ngọc Ánh – du học sinh ngành Dược quê ở Nghệ An – không giấu nổi sự lo lắng. Giấc mơ ở lại Mỹ lập nghiệp sau nhiều năm học hành bỗng trở nên xa vời hơn bao giờ hết. "Em đã chuẩn bị mọi thứ cho hồ sơ xin chuyển diện, giờ nghe tin này mà tim thắt lại", Ánh chia sẻ qua điện thoại, giọng nghẹn ngào.
Câu chuyện của Ánh không riêng lẻ. Anh Minh, kỹ sư trẻ mới tốt nghiệp tại Houston, từng tự tin về suất H-1B chuyển thẳng lên thẻ xanh, nay cũng phải tính đường về nước hoặc tìm thêm lựa chọn khác. Quy định mới từ Cơ quan Di trú Mỹ (USCIS) vừa ban hành đã khiến hàng ngàn du học sinh Việt rơi vào hoàn cảnh "mịt mù tương lai", khi lối đi từ visa sinh viên đến định cư hợp pháp trở nên gập ghềnh, hiểm trở hơn bao giờ hết.
Chuyện gì đã xảy ra?
Ngày 21/5 vừa qua, USCIS – Cơ quan Dịch vụ Di trú và Nhập tịch Mỹ – bất ngờ công bố một chỉ thị mới, trong đó việc xin chuyển diện từ visa du học (F-1, J-1) lên thẻ xanh ngay tại Mỹ sẽ không còn là "lối đi mặc định". Thay vào đó, việc này trở thành "ngoại lệ cần lý do đặc biệt", buộc hầu hết sinh viên sau tốt nghiệp phải về nước chờ xét duyệt hồ sơ, thay vì tiếp tục ở lại Mỹ chờ kết quả.
Theo thống kê của Bộ An ninh nội địa Mỹ, hiện có hơn 20.000 sinh viên Việt Nam đang theo học tại Mỹ, đa số với mong muốn tìm kiếm cơ hội định cư lâu dài. Việc "chuyển diện" (adjustment of status) vốn là con đường quen thuộc: sau khi học xong, sinh viên thường xin visa đi làm (OPT, H-1B), sau đó nộp hồ sơ xin thẻ xanh ngay khi còn ở Mỹ – tiết kiệm cả thời gian lẫn chi phí.
"Chỉ thị mới thực chất là dựng thêm rào cản hành chính và pháp lý cho cả sinh viên lẫn nhà tuyển dụng Mỹ", ông Brian Nguyen, luật sư di trú ở Orange County nhận định.
Ảnh hưởng đến người Việt tại Mỹ
Quy định mới tác động mạnh lên các bạn trẻ Việt Nam có ý định ở lại Mỹ lao động, định cư lâu dài. Ngọc Ánh chia sẻ: "Em từng được thầy hướng dẫn và phòng sinh viên quốc tế trường khuyên nên chuẩn bị hồ sơ chuyển diện ngay sau ra trường. Giờ nếu phải về nước chờ xét duyệt thì em sợ sẽ lỡ cơ hội làm việc và bị cắt đứt chuỗi thời gian liên tục ở Mỹ".
Không chỉ sinh viên, các công ty nhỏ do người Việt làm chủ tại Mỹ – như tiệm nail, nhà hàng – vốn thường tuyển dụng sinh viên mới ra trường (OPT, H-1B) cũng bị ảnh hưởng. Chị Hương, chủ tiệm nail ở San Jose, cho biết: "Mấy năm trước, tuyển được sinh viên mới tốt nghiệp về làm là mừng lắm, giờ nghe mấy bé nói lo bị đuổi về nước, chủ cũng nản vì mất nhân lực trẻ".
Số liệu từ Hiệp hội Giáo dục Quốc tế Mỹ (IIE) cho thấy, trung bình mỗi năm có hơn 3.000 sinh viên Việt chuyển diện tại chỗ, trong đó khoảng 1/4 xin thành công thẻ xanh thông qua việc làm hoặc đầu tư. Với quy định mới, con số này có nguy cơ giảm mạnh, đồng nghĩa mỗi năm sẽ có hàng trăm bạn trẻ bị trì hoãn – thậm chí mất trắng cơ hội định cư.
So với trước, khi việc chuyển diện "tại chỗ" giúp sinh viên tiết kiệm từ 5.000 đến 15.000 USD chi phí đi lại và hồ sơ, nay gánh nặng tài chính và tâm lý sẽ lớn hơn rất nhiều.
Bạn nên làm gì?
Trước bối cảnh thay đổi, các chuyên gia di trú khuyến nghị sinh viên và gia đình thực hiện các bước sau:
- Chủ động cập nhật thông tin chính sách mới nhất trên uscis.gov hoặc hỏi trực tiếp trường đại học để tránh thông tin sai lệch.
- Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, gọn gàng, minh bạch, tránh sai sót về giấy tờ để không bị "từ chối ngược lại" khi xét duyệt ở nước ngoài.
- Nếu cần chuyển diện, hãy tham khảo ý kiến luật sư di trú uy tín – nhất là khi hồ sơ có yếu tố đặc biệt (kết hôn, đầu tư, việc làm tay nghề cao).
- Cân nhắc kỹ các lựa chọn khác như: xin visa việc làm H-1B, O-1, hoặc đầu tư EB-5 (nếu đủ điều kiện tài chính), chuẩn bị phương án quay về Việt Nam chờ xét duyệt.
- Lưu ý mốc thời gian quan trọng: hạn nộp hồ sơ OPT/H-1B, thời hạn visa, các đợt mở hồ sơ thẻ xanh. Đừng để quá hạn dẫn đến "bị xem là vi phạm".
Số điện thoại hỗ trợ từ USCIS: 1-800-375-5283.
Chặng đường từ chiếc ba lô sinh viên đến tấm thẻ xanh Mỹ chưa bao giờ hết chông gai, nay lại thêm thử thách mới. Thế hệ trẻ Việt Nam tại Mỹ cần sự chủ động, nắm bắt thông tin và chuẩn bị kỹ lưỡng hơn bao giờ hết để không đánh mất cơ hội giữa biển thay đổi chính sách. Biết đâu, thử thách hôm nay lại mở ra một con đường mới cho ngày mai.
Disclaimer: Bài viết mang tính tham khảo. Độc giả nên tìm hiểu thêm từ nguồn chính thống trước khi quyết định. © 2026 Vietlinker.com