Các ngoại trưởng của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ngày 21/7 đã chính thức lên tiếng kêu gọi khôi phục quyền tự do hàng hải an toàn và không bị cản trở qua eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang. Tuyên bố được đưa ra trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 tại Manila, Philippines – nước chủ tịch ASEAN năm 2026.
Trong tuyên bố chung, các ngoại trưởng ASEAN bày tỏ “quan ngại nghiêm trọng” trước việc tái diễn các hành động thù địch giữa Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran tại Trung Đông. Họ kêu gọi tất cả các bên thực hiện tối đa sự kiềm chế, chấm dứt ngay các hành động có thể làm tình hình xấu đi thêm, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì hòa bình, ổn định và thịnh vượng khu vực dựa trên luật pháp quốc tế.
Đặc biệt, các bộ trưởng khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì an ninh và an toàn hàng hải, cũng như quyền tự do hàng hải và hàng không trên các eo biển được sử dụng cho hàng hải quốc tế theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS). Họ kêu gọi khôi phục ngay việc đi lại an toàn, không bị cản trở và liên tục của tàu thuyền cũng như máy bay qua eo biển Hormuz, đồng thời đảm bảo an toàn cho thuyền viên và tàu thuyền theo các quy định quốc tế.
Eo biển Hormuz là tuyến đường huyết mạch, nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ và một tỷ lệ lớn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới đi qua trước khi xung đột bùng phát trở lại. Phần lớn lượng hàng hóa năng lượng này được vận chuyển đến châu Á, khiến các nền kinh tế Đông Nam Á – vốn phụ thuộc nhiều vào nguồn cung từ Trung Đông – chịu rủi ro cao về giá năng lượng, chi phí vận tải và lạm phát.
Hội nghị tại Manila cũng diễn ra với sự tham dự của nhiều đối tác quan trọng, bao gồm Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov. Việc ASEAN đưa vấn đề Hormuz lên vị trí nổi bật cho thấy mối quan tâm chung của khu vực đối với tác động lan tỏa từ xung đột Trung Đông đến an ninh năng lượng và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Tuyên bố của ASEAN được xem là tiếng nói tập thể quan trọng của khu vực Đông Nam Á, kêu gọi các bên liên quan ưu tiên giải pháp ngoại giao để sớm khôi phục ổn định tại một trong những tuyến đường biển chiến lược nhất thế giới.