Trong bối cảnh chi phí vận hành AI tăng vọt, nhiều startup Mỹ và quốc tế đang tìm đến các mô hình AI giá rẻ từ Trung Quốc để tối ưu hóa ngân sách. Theo các báo cáo gần đây, một số công ty lớn như DoorDash sử dụng Moonshot AI cho công việc hỗ trợ khách hàng, Airbnb tích hợp Qwen, trong khi Siemens thử nghiệm các giải pháp từ DeepSeek. Xu hướng này phản ánh thực tế: chi phí API của các ông lớn Mỹ đang trở thành gánh nặng cho doanh nghiệp, đặc biệt là startup giai đoạn đầu.
Giao diện đăng nhập vào Z.ai trên máy tính. Ảnh: Lưu Quý
Lý do chi phí AI Mỹ cao và sức hút từ Trung Quốc
Các mô hình tiên tiến như GPT-4o của OpenAI hay Claude của Anthropic đòi hỏi hạ tầng tính toán khổng lồ, dẫn đến giá API cao, đặc biệt khi sử dụng quy mô lớn. Nhiều startup báo cáo chi phí AI chiếm tỷ lệ đáng kể trong ngân sách vận hành, buộc họ phải tìm giải pháp thay thế.
Ngược lại, các mô hình Trung Quốc thường được phát triển với trọng tâm vào hiệu quả và chi phí thấp. DeepSeek V4, Qwen hay các mô hình open-weight khác không chỉ rẻ hơn đáng kể (có khi chỉ bằng 1/10 - 1/40) mà còn cho phép doanh nghiệp tải về, tùy chỉnh và chạy trên hạ tầng riêng, giảm phụ thuộc vào cloud đắt đỏ. Điều này đặc biệt hấp dẫn với startup cần linh hoạt và kiểm soát chi phí chặt chẽ.
DeepSeek là doanh nghiệp AI Trung Quốc từng gây tiếng vang lớn đầu năm 2025 và tiếp tục giới thiệu mô hình mới vào tháng 4. Ảnh: CNBC
Xu hướng chuyển dịch giúp nhiều startup giảm chi phí vận hành hàng triệu USD mỗi năm, từ đó dành nguồn lực cho đổi mới sản phẩm. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra thách thức về chất lượng, bảo mật dữ liệu và rủi ro địa chính trị. Một số chuyên gia lo ngại việc sử dụng mô hình Trung Quốc có thể dẫn đến rò rỉ dữ liệu hoặc phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.
Dù vậy, hiệu suất của nhiều mô hình Trung Quốc ngày càng gần với đối thủ Mỹ, đặc biệt ở nhiệm vụ routine hoặc chuyên biệt. Trên các nền tảng như Hugging Face hay OpenRouter, mô hình Trung Quốc đang dẫn đầu về lượt tải và sử dụng trong phân khúc open-source.
Triển vọng và thách thức
Cuộc đua AI không chỉ là về công nghệ mà còn về chi phí và khả năng tiếp cận. Mỹ vẫn dẫn đầu về mô hình frontier (cao cấp nhất), nhưng Trung Quốc đang thống lĩnh phân khúc giá rẻ và open-source. Điều này buộc các công ty Mỹ phải điều chỉnh chiến lược, có thể đẩy mạnh open-source hoặc giảm giá để giữ chân khách hàng.
Đối với startup Việt Nam và khu vực, xu hướng này mở ra cơ hội tiếp cận AI mạnh mẽ với chi phí hợp lý, thúc đẩy đổi mới mà không bị ràng buộc bởi ngân sách lớn. Tuy nhiên, cần cân nhắc kỹ lưỡng về an ninh mạng và tuân thủ quy định.
Việc startup chuyển sang AI giá rẻ Trung Quốc là minh chứng rõ nét cho sức mạnh của cạnh tranh thị trường. Chi phí cao của AI Mỹ có thể làm chậm lại tốc độ áp dụng công nghệ tại các doanh nghiệp nhỏ, trong khi các lựa chọn từ Trung Quốc đang dân chủ hóa AI. Trong dài hạn, cuộc chiến này sẽ thúc đẩy toàn ngành phát triển nhanh hơn, mang lại lợi ích cho người dùng cuối. Tuy nhiên, các chính phủ và doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược cân bằng giữa tiết kiệm chi phí và đảm bảo an ninh, chất lượng.
Tác giả / Nguồn:
Phân tích dựa trên Financial Times, Futurism, và các báo cáo ngành AI (tháng 7/2026).