Trung Quốc đã giam giữ Youlin Chen, một nhà địa chấn học người Mỹ gốc Hoa chuyên nghiên cứu các vụ thử hạt nhân của Triều Tiên, trong gần hai năm. Ông bị bắt tại sân bay quốc tế Bắc Kinh ngày 5/11/2024 khi chuẩn bị bay về Boston sau chuyến thăm gia đình và giảng bài tại các trường đại học Trung Quốc.
Theo vợ ông, tiến sĩ Yufang Rong, cùng các nhà lập pháp Mỹ và các tổ chức bảo vệ con tin, Youlin Chen (54 tuổi) đang đối mặt với cáo buộc gián điệp. Nghiên cứu của ông chủ yếu dựa trên dữ liệu công khai và được tài trợ bởi Mỹ, tập trung vào việc phân tích sóng địa chấn để phát hiện các vụ thử hạt nhân của Triều Tiên. Công trình này được thực hiện với sự hợp tác của các nhà khoa học Trung Quốc và sử dụng dữ liệu từ mạng lưới địa chấn của Trung Quốc.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã chính thức chỉ định Chen là “bị giam giữ oan sai” vào tháng 3/2026, khiến việc thả ông trở thành ưu tiên hàng đầu của Mỹ. Hiện Chen là công dân Mỹ duy nhất bị Trung Quốc giam giữ và được Mỹ công nhận là trường hợp oan sai.
Vụ việc làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ Mỹ-Trung, đặc biệt trong bối cảnh hai nước đang cố gắng duy trì sự ổn định sau cuộc chiến thương mại. Vợ của ông và các nhóm vận động đang kêu gọi chính quyền Mỹ đẩy mạnh nỗ lực ngoại giao để đưa ông về nước.
Phân tích tác động cộng đồng Việt Nam:
Cộng đồng người Việt quan tâm đến quan hệ Mỹ-Trung và vấn đề an ninh khu vực châu Á sẽ theo dõi sát sao. Vụ việc liên quan đến nghiên cứu hạt nhân Triều Tiên gợi nhớ đến mối đe dọa an ninh khu vực mà Việt Nam cũng quan tâm. Nhiều người Việt tại Mỹ, đặc biệt giới trí thức và giới khoa học, sẽ thảo luận về rủi ro khi hợp tác nghiên cứu khoa học với Trung Quốc cũng như chính sách giam giữ người Mỹ gốc Á của Bắc Kinh.