Thứ Hai 5/10, ông Trump đăng trên Truth Social: “Thứ đẩy giá xăng lên không còn là eo biển Hormuz, vì số thùng kỷ lục đang ra gần như mỗi ngày, mà là chữ ‘nhà máy lọc dầu’ — nhà máy của Nga đang bị Ukraine đánh sập, còn nhà máy của ta đang bị đóng ở các bang xanh, như California, bởi Dumocrats.”
Reuters viết ông đang chịu sức ép giá năng lượng tăng vì chiến tranh Iran, rồi chuyển lỗi sang Dân chủ và các đợt Ukraine tấn công nhà máy lọc dầu Nga. Al Jazeera ghi cùng nội dung. Ông từng nói ngày 15/9 rằng giá diesel thế giới chủ yếu do chiến tranh Nga–Ukraine, không phải Iran.
Bảng giá xăng California, tháng 7/2026. Nguồn: CalMatters
AAA công bố sáng 6/10: xăng thường trung bình 4,369 USD/gallon, diesel 6,315 USD. Một tuần trước xăng là 4,456 USD, một tháng trước 4,147 USD, một năm trước 3,133 USD. Diesel lập đỉnh trung bình ngày 6,528 USD vào 22/9. Al Jazeera dẫn AAA: ngày 28/2, khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran, xăng thường khoảng 2,98 USD.
Ông có một điểm số liệu, không phải toàn bộ câu chuyện. Al Jazeera dẫn phân tích S&P Global: hai nhà máy lọc dầu California đóng trong một năm qua, cắt khoảng 17% công suất lọc của bang. Reuters cũng ghi các đợt Ukraine đánh hạ tầng năng lượng Nga đã đẩy giá, nhất là diesel. Nhưng cùng bài Reuters nói giá năng lượng tăng mạnh từ khi Iran chặn eo Hormuz, tuyến bình thường chở khoảng một phần năm dầu thế giới.
Phiên 5/10, dầu Brent đóng cửa giảm 1,93 USD, còn 100,32 USD/thùng. WTI còn 89,43 USD. Reuters ghi xuất khẩu dầu Trung Đông cao hơn mức trước chiến tranh trong 4 trên 7 ngày của tuần cuối tháng 9, dù tàu qua Hormuz vẫn bị tấn công. Nhóm G7 hôm thứ Sáu cam kết xả 100 triệu thùng diesel và dầu thô từ kho dự trữ, và không hạn chế xuất khẩu năng lượng, sau sức ép từ ông Trump.
Andrew Lipow, chủ tịch Lipow Oil Associates, nói với Reuters: tàu vẫn có rủi ro, hy vọng là cuối cùng nhiều dầu hơn ra thị trường. Giám đốc Saudi Aramco Amin Nasser nói nguồn dầu thô và nhiên liệu tinh chế vẫn căng, và việc bơm lại kho dự trữ sau các đợt xả khẩn có thể mất hai năm. Kho dầu chiến lược Mỹ tuần trước còn 283 triệu thùng, thấp nhất từ tháng 10/1982.
“Gần như kết thúc”
Thứ Ba, ông Trump nói chiến tranh với Iran sẽ kết thúc “rất sớm”, giá nhiên liệu là “nhân tạo”, “hơi cao một chút”, và là “cái giá nhỏ để giữ thế giới an toàn”. Ông nói: “Về cơ bản gần như kết thúc rồi.” Rồi hứa: “Nó sẽ kết thúc rất sớm và giá của các bạn sẽ đổ xuống.”
Ông bác Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright. Ông Wright nói Chủ nhật giá dưới 3 USD/gallon “có thể chưa xảy ra trước năm sau”, dù giá có lẽ đã đạt đỉnh và sẽ giảm nếu xung đột được giải quyết. Ông Trump nói với The Hill rằng ông Wright “hoàn toàn sai”, và giá sẽ xuống dưới 3 USD “ngay khi việc này kết thúc”.
Ngày 9/9, ông từng nói với báo giới trước khi bay tới Dallas: giá dầu sẽ đổ xuống ngay sau bầu cử, và chiến tranh sẽ kết thúc ngay sau bầu cử vì phía kia không cầm cự thêm được. Bầu cử giữa kỳ là 3/11.
Với cộng đồng
Hộ gốc Việt ở Texas và California đang trả phần chênh này trên đường đi làm, giao hàng cho tiệm nail, và chạy xe tiếp thị nhà. California nằm ở đầu bảng: AAA ngày 6/10 ghi dải giá bang từ khoảng 3,72 USD đến 6,38 USD. Diesel trên 6 USD đội chi phí rau, vật liệu và vận chuyển liên bang. Lệnh ông Trump ký ở Nebraska nới dầu diesel nhuộm đỏ, loại thường dành cho nông trại, đến hết năm. Lệnh không kéo giá xăng bơm xuống ngay.
Nhận định:
Rachel Ziemba, nghiên cứu viên cao cấp tại Center for a New American Security, nói với Al Jazeera ngày 5/10: xung đột Iran và chiến tranh Nga–Ukraine đang cộng hưởng, làm méo thị trường sản phẩm dầu, nhưng dòng chảy Trung Đông còn xa mức bình thường.
Câu của ông Trump tách hai việc thị trường đang cộng lại. Nhà máy California đóng và diesel Nga thiếu là có thật, và chúng làm giá nhiên liệu tinh chế cao hơn dầu thô. Phần nhảy từ 2,98 USD cuối tháng 2 lên hơn 4,30 USD thì trùng với ngày không kích Iran và gián đoạn Hormuz. Xuất khẩu vài ngày trong tuần cuối tháng 9 nhích lên không có nghĩa eo biển đã thông. Brent vẫn quanh 100 USD. Ông Wright nói mốc dưới 3 USD có thể sang năm 2027. Ông Trump nói ngay khi chiến tranh kết thúc.
