Tổng thống Donald Trump tiếp tục thực thi chiến lược “America First” trong lĩnh vực dược phẩm bằng cách công bố lộ trình thuế quan cụ thể nhằm giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu và đưa chuỗi sản xuất về Mỹ. Theo thông báo trên Truth Social, thuốc gốc – những loại thuốc đã hết hạn bảo hộ sáng chế và thường có giá rẻ hơn – sẽ được miễn thuế nhập khẩu trong 2 năm đầu (từ ngày 1/8/2026). Từ tháng 8/2028, mức thuế sẽ tăng lên 100% và đạt 200% vào năm 2029.
Mỹ sắp áp thuế tới 200% với dược phẩm nhập khẩu. Ảnh: Reuters
"Điều này được thực hiện nhằm đưa các nhà máy thuốc gốc trở lại Mỹ", ông Trump cho biết. Vị tổng thống ẩn ý rằng các công ty sẽ bị phạt nếu không xây dựng nhà máy tại nước này.
Mục tiêu rõ ràng của lộ trình tăng dần là tạo “khoản phạt” với các doanh nghiệp không đầu tư sản xuất tại Mỹ trong giai đoạn ân hạn. Ông Trump nhấn mạnh đây là động lực để các hãng dược chuyển nhà máy và cơ sở sản xuất về lãnh thổ Mỹ, giảm rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu từng lộ rõ trong đại dịch và các khủng hoảng gần đây.
Thuốc có sáng chế và thỏa thuận giảm giá
Chính sách mới không thay đổi mức thuế 100% đã công bố đầu tháng 4/2026 đối với thuốc còn bảo hộ bằng sáng chế (patented drugs) và thuốc có thương hiệu (branded drugs). Các công ty lớn có 120 ngày (nhà sản xuất nhỏ 180 ngày) để tuân thủ. Đáng chú ý, hơn 10 hãng dược lớn như Eli Lilly, Pfizer, Novo Nordisk đã đạt thỏa thuận với chính quyền Trump để giảm giá một số loại thuốc đang lưu hành. Đổi lại, họ được miễn thuế nhập khẩu trong 3 năm.
Tác động đến các nước xuất khẩu lớn
Ấn Độ là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi cung cấp gần 50% lượng thuốc gốc tiêu thụ tại Mỹ. Thị trường Mỹ chiếm khoảng 30% kim ngạch xuất khẩu dược phẩm hàng năm của Ấn Độ, chủ yếu là các phiên bản giá rẻ của thuốc phổ biến. Trung Quốc thì thống trị nguồn cung hoạt chất dược phẩm (API) quan trọng như amoxicillin và heparin.
Nhiều tập đoàn dược phẩm quốc tế như Novartis (Thụy Sĩ), Sanofi (Pháp), Roche, cùng các ông lớn Mỹ Eli Lilly và Johnson & Johnson đã cam kết đầu tư mạnh vào Mỹ để thích ứng. Tuy nhiên, ngành công nghiệp dược phẩm cảnh báo rằng mức thuế cao có thể đẩy chi phí sản xuất và phân phối tăng vọt, dẫn đến gián đoạn cung ứng và rủi ro cho người bệnh, đặc biệt là những người phụ thuộc vào thuốc generic giá rẻ.
Phân tích và góc nhìn dài hạn
Chính sách của Tổng thống Trump nằm trong bối cảnh rộng lớn hơn về an ninh chuỗi cung ứng y tế quốc gia. Mỹ hiện nhập khẩu một phần lớn dược phẩm và nguyên liệu từ châu Á, khiến ngành y tế dễ bị ảnh hưởng bởi biến động địa chính trị hoặc dịch bệnh. Việc áp thuế tăng dần được xem là công cụ vừa khuyến khích đầu tư trong nước vừa bảo vệ lợi ích người tiêu dùng Mỹ thông qua các thỏa thuận giảm giá riêng lẻ.
Tuy nhiên, các chuyên gia lo ngại về hiệu quả thực tế: Chuyển sản xuất về Mỹ đòi hỏi thời gian và chi phí cao (lao động, quy định FDA nghiêm ngặt). Trong ngắn hạn, người dân Mỹ có thể đối mặt với giá thuốc tăng hoặc thiếu hụt tạm thời. Về mặt kinh tế, chính sách có thể thúc đẩy việc làm trong lĩnh vực dược phẩm nhưng cũng làm tăng gánh nặng cho hệ thống bảo hiểm y tế và người bệnh không có bảo hiểm.