Chỉ 9 tháng sau khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Hamas có hiệu lực, quân đội Israel đã mở rộng đáng kể phạm vi kiểm soát tại Dải Gaza. Theo Thủ tướng Benjamin Netanyahu, lực lượng Israel hiện kiểm soát khoảng 70% lãnh thổ dải đất này, tăng từ mức 60% cách đây không lâu.
Trẻ em Palestine nhảy lên không trung khi chơi trên tấm bạt lò xo tại Beit Lahia – khu vực "màu cam" (vùng chịu sự kiểm soát quân sự) ở phía bắc Dải Gaza – vào ngày 31 tháng 5. Anas Baba/NPR
Netanyahu công khai chỉ thị quân đội "siết chặt vòng vây" Hamas và đẩy mạnh kiểm soát lãnh thổ. "Chúng ta đang siết chặt Hamas. Chúng ta hiện kiểm soát 60% lãnh thổ Dải Gaza và tôi đã chỉ đạo tiến tới 70%", ông Netanyahu phát biểu tại một hội nghị ở Bờ Tây bị chiếm đóng.
Các hình ảnh vệ tinh và báo cáo từ các tổ chức nhân quyền cho thấy Israel đã xây dựng thêm nhiều tiền đồn dọc "đường vàng" – ranh giới tạm thời phân chia lãnh thổ – và bắt đầu xây dựng hàng rào đất kiên cố. Hàng chục nghìn người Palestine tiếp tục bị buộc phải di tản khỏi khu vực kiểm soát mới.
Động thái này được cho là vi phạm trực tiếp các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian. Thỏa thuận yêu cầu Israel rút quân khỏi hầu hết Gaza và tập trung vào trao đổi tù nhân. Tuy nhiên, Israel lập luận rằng việc Hamas tái vũ trang và trì hoãn thực hiện thỏa thuận buộc họ phải hành động để bảo vệ an ninh.
Việc Israel kiểm soát gần 70% Gaza khiến hơn 2 triệu dân Palestine bị dồn vào khu vực còn lại chỉ bằng chưa đến 1/3 lãnh thổ. Tình hình nhân đạo càng thêm tồi tệ khi nguồn cung thực phẩm, nước uống và y tế bị hạn chế nghiêm trọng.
Về mặt chính trị, động thái này làm gia tăng căng thẳng khu vực và quốc tế. Nhiều quốc gia Arab và Liên Hợp Quốc chỉ trích Israel vi phạm luật quốc tế. Ngược lại, một số đồng minh của Israel ủng hộ quyền tự vệ của nước này trước mối đe dọa từ Hamas.
Sau 9 tháng ngừng bắn mong manh, việc Israel mở rộng kiểm soát Gaza cho thấy hòa bình bền vững vẫn còn xa vời. Thỏa thuận ngừng bắn có nguy cơ sụp đổ hoàn toàn nếu không có nỗ lực ngoại giao mạnh mẽ từ các bên. Tương lai của Dải Gaza và người dân Palestine đang đứng trước những thách thức nghiêm trọng nhất từ trước đến nay.
Tác giả / Nguồn:
Biên tập từ The Guardian, VnExpress, South Carolina Public Radio (10/7/2026).