Ngày 13 tháng 7 năm 2026, Quốc hội Hungary đã bỏ phiếu thông qua tu chính án thứ 17 của Hiến pháp (Fundamental Law) với tỷ lệ áp đảo 139 phiếu thuận và chỉ 6 phiếu chống. Tu chính án này chấm dứt ngay nhiệm kỳ của Tổng thống Tamás Sulyok ngay sau khi được công bố, đồng thời cũng áp dụng giới hạn nhiệm kỳ 12 năm đối với các nghị sĩ và buộc một số thẩm phán Tòa Hiến pháp nghỉ hưu.
Tổng thống Sulyok, 70 tuổi, được bầu năm 2024 dưới thời chính phủ của cựu Thủ tướng Viktor Orbán. Ông được phe mới của Thủ tướng Péter Magyar (đảng Tisza) xem là “con rối” của chế độ cũ. Magyar tuyên bố trước Quốc hội: “Sẽ là sự phản bội dân tộc Hungary nếu chúng ta không động đến hiến pháp này.” Đảng Tisza giành được siêu đa số 2/3 ghế trong cuộc bầu cử tháng 4/2026, kết thúc 16 năm cầm quyền của Orbán.
Phe Fidesz (của Orbán) đã tẩy chay phiên họp và cáo buộc đây là “đảo chính hiến pháp”. Một số lãnh đạo Fidesz từ chức phản đối. Sulyok có 5 ngày để ký ban hành tu chính án hoặc chuyển lên Tòa Hiến pháp. Nếu ông từ chối, chính phủ Magyar đe dọa khởi động thủ tục luận tội, chuyển quyền cho Chủ tịch Quốc hội.
Tu chính án còn nhằm “khôi phục nền dân chủ pháp quyền” theo tuyên bố của chính phủ mới, trong khuôn khổ chiến dịch “Operation Clean Sweep” (Chiến dịch Dọn sạch) để loại bỏ các nhân vật và thể chế gắn liền với thời Orbán. Các tổ chức nhân quyền như Amnesty International Hungary cho rằng việc phế truất bằng tu chính án là không đúng thủ tục, lẽ ra phải dùng con đường luận tội chính thức.
Sự kiện này đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong chính trị Hungary sau chiến thắng lịch sử của phe đối lập, mở ra giai đoạn tái thiết hệ thống chính trị sau thời kỳ Orbán.
Phân tích tác động cộng đồng Việt Nam:
Hungary là thành viên EU và có quan hệ kinh tế với Việt Nam trong lĩnh vực thương mại, lao động và đầu tư. Sự thay đổi chính trị sâu rộng này có thể ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại và quan hệ song phương trong trung hạn. Cộng đồng người Việt tại châu Âu và các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần theo dõi sát sao diễn biến ổn định chính trị tại Hungary.