NASA là một trong những cơ quan bị ảnh hưởng rõ rệt. Nhiều hội đồng cố vấn khoa học của NASA đã bị chấm dứt hoặc hợp nhất ngay sau khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai.
Cụ thể:
Các hội đồng cố vấn về Vật lý thiên văn (Astrophysics), Khoa học Sinh học & Vật lý, Khoa học Trái Đất, Nhật quyển (Heliophysics) và Khoa học Hành tinh đã bị giải thể hoặc sáp nhập.
NASA chọn hướng hợp nhất thành một hội đồng cố vấn khoa học duy nhất có thành phần đại diện rộng hơn từ cộng đồng khoa học NASA, thay vì duy trì nhiều hội đồng chuyên sâu riêng biệt.
NASA giải thích đây là bước “tái cấu trúc” nhằm giữ lại một hội đồng khoa học phi luật định, vẫn duy trì sự tham gia của cộng đồng khoa học nhưng hoạt động hiệu quả hơn.
Trụ sở Quỹ Khoa học quốc gia Mỹ (NSF) tại bang Virginia - Ảnh: AP
Ý kiến từ các chuyên gia từng tham gia hội đồng
Các thành viên cũ lo ngại việc mất đi các hội đồng độc lập sẽ làm giảm chất lượng tư vấn:
Kelly Holley-Bockelmann (từng là giáo sư vật lý thiên văn tại Đại học Vanderbilt, thành viên Hội đồng Cố vấn Vật lý thiên văn NASA) cho biết bà lo ngại về các dự án quan trọng như sứ mệnh LISA (kính thiên văn sóng hấp dẫn quy mô lớn bằng hệ Mặt Trời, dùng để phát hiện sóng hấp dẫn từ các lỗ đen sáp nhập). Hội đồng từng muốn nhấn mạnh việc NASA cần thực hiện đúng cam kết với các đối tác quốc tế, nhưng sau khi bị giải thể thì không còn kênh chính thức để đưa ý kiến này lên.
Các chuyên gia khác (như Juan Meza, giáo sư toán ứng dụng) nhấn mạnh rằng giá trị lớn nhất của hội đồng cố vấn là tính độc lập. Họ có thể đưa ra khuyến nghị không được lòng lãnh đạo cơ quan mà không sợ mất việc. Khi mất kênh này, lãnh đạo dễ chỉ nghe những ý kiến “chiều theo mong muốn” hơn là lời khuyên chuyên môn khách quan.
Russ Paulsen (CEO Research!America) cho rằng việc loại bỏ các hội đồng làm mất đi sự đa dạng quan điểm cần thiết để làm khoa học tốt nhất.
Việc cắt giảm hội đồng cố vấn không chỉ là vấn đề hành chính. Với NASA, nó có thể ảnh hưởng đến:
Quá trình lựa chọn và giám sát sứ mệnh khoa học.
Khả năng phản biện độc lập đối với các quyết định ưu tiên ngân sách và hợp tác quốc tế.
Mức độ tiếp cận của cộng đồng khoa học bên ngoài với quá trình ra quyết định nội bộ của cơ quan.
NASA khẳng định vẫn cam kết duy trì đối thoại với cộng đồng khoa học bằng nhiều hình thức khác. Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học lo ngại kênh tư vấn độc lập, có tính hệ thống và được ghi nhận chính thức đã bị thu hẹp đáng kể.
Tóm lại, động thái này phản ánh chủ trương tinh gọn và giảm ảnh hưởng của các nhóm cố vấn độc lập trong chính quyền Trump. Với NASA, hệ quả trực tiếp là cấu trúc tư vấn khoa học bị thu gọn, có thể làm giảm độ sâu và tính phản biện trong quá trình hoạch định các sứ mệnh khoa học quan trọng.