Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa khiến dư luận và giới chuyên gia an ninh phải đặt ra nhiều câu hỏi khi bất ngờ chuyển sang sử dụng chuyên cơ Air Force One cũ để rời Thổ Nhĩ Kỳ. Thay vì bay trên chiếc Boeing 747-8 do Qatar tặng – được cải tạo gấp rút để làm “Air Force One tạm thời” – ông Trump đã chọn phiên bản VC-25A lâu năm theo lời khuyên của Mật vụ Mỹ.
Diễn biến bất ngờ tại Thổ Nhĩ Kỳ
Trong chuyến tham dự Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara, Trump đến bằng chuyên cơ mới do Qatar tặng. Tuy nhiên, khi rời đi, ông chuyển sang máy bay cũ để bay đến căn cứ RAF Mildenhall ở Anh, rồi mới quay lại máy bay mới để về Mỹ. Nhà Trắng ban đầu giải thích là “vì kỷ niệm” hoặc để lính Mỹ tham quan máy bay mới. Nhưng các nguồn tin thân cận với Mật vụ xác nhận đây là biện pháp an ninh phòng ngừa khi căng thẳng với Iran leo thang trở lại.
Mật vụ lo ngại chuyên cơ mới chưa được trang bị đầy đủ hệ thống phòng thủ tên lửa, cảm biến chống tên lửa và hệ thống liên lạc quân sự cao cấp như hai chiếc VC-25A truyền thống.
Chuyên cơ Qatar tặng: sang trọng nhưng thiếu “răng”
Chiếc Boeing 747-8 do Qatar tặng được sơn lại theo tông màu đỏ-trắng-xanh đậm và vàng, nội thất sang trọng với ghế nằm, thảm cao cấp. Trump từng ca ngợi đây là “chiếc máy bay tốt nhất thế giới”. Tuy nhiên, quá trình cải tạo gấp rút trong khoảng một năm qua chỉ tập trung vào nội thất và một số hệ thống cơ bản, chưa kịp lắp đầy đủ các hệ thống phòng thủ tiên tiến.
Theo các chuyên gia, việc nâng cấp đầy đủ hệ thống an ninh quân sự cho một chiếc 747 thương mại đòi hỏi thời gian và chi phí khổng lồ. Trong khi đó, hai chiếc VC-25B do Boeing sản xuất chính thức vẫn bị trì hoãn đến giữa 2028 và 2029.
Những câu hỏi lớn còn bỏ ngỏ
An ninh thực sự đến đâu? Việc Mật vụ buộc phải khuyên Tổng thống dùng máy bay cũ cho thấy chuyên cơ mới chưa đạt chuẩn “Air Force One” về phòng thủ. Trong bối cảnh căng thẳng Iran, đây là điểm yếu nghiêm trọng.
Chi phí và tốc độ cải tạo Việc vội vàng đưa máy bay Qatar vào sử dụng bị chỉ trích là tốn kém và thiếu minh bạch. Nhiều người đặt câu hỏi liệu việc nhận máy bay “miễn phí” từ Qatar có đi kèm những ràng buộc chính trị hay không.
Khi nào có chuyên cơ thật sự mới? Dự án Boeing VC-25B ban đầu dự kiến giao năm 2024, nay bị lùi đến 2028-2029. Trong lúc chờ đợi, Mỹ phải dựa vào máy bay cũ đã 35 năm tuổi và chiếc “cầu nối” từ Qatar.
Trump phủ nhận mối liên hệ với căng thẳng Iran, khẳng định chỉ muốn “bay máy bay cũ cho vui”. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng đây là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy chuyên cơ mới chưa sẵn sàng. Phe đối lập chỉ trích chính quyền Trump vì chấp nhận quà tặng từ Qatar – quốc gia có quan hệ phức tạp với Mỹ – và đẩy nhanh cải tạo mà bỏ qua tiêu chuẩn an ninh.
Sự cố tại Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ là vấn đề kỹ thuật. Nó phơi bày những hạn chế của việc “chạy đua” để có chuyên cơ mới nhanh chóng, cũng như rủi ro khi phụ thuộc vào máy bay được cải tạo từ hàng không thương mại. Trong khi chờ Boeing hoàn thành hai chiếc VC-25B chính thức, Tổng thống Mỹ sẽ phải tiếp tục cân nhắc giữa sự sang trọng của máy bay Qatar và độ tin cậy tuyệt đối của Air Force One truyền thống.
Vụ việc một lần nữa khẳng định: với Tổng thống Mỹ, an ninh luôn phải đứng trên mọi yếu tố khác – kể cả khi đó là chiếc máy bay “sang nhất thế giới”.
Tác giả / Nguồn:
Biên tập từ New York Times, CBS News, Reuters, NPR (10/7/2026)