Theo thông báo chính thức, họp báo diễn ra lúc 2:00 PM EDT (tức 1:00 AM ngày 27/5 giờ Việt Nam), với sự tham gia của NASA Administrator Jared Isaacman, Moon Base Program Executive Carlos Garcia-Galan cùng các chuyên gia. Đây là bước tiếp theo sau các thông báo lớn tháng 3/2026 về việc điều chỉnh kiến trúc Artemis.
Các điểm cập nhật chính:
Chuyển hướng chiến lược: NASA tạm dừng phát triển Lunar Gateway (trạm quỹ đạo) để tập trung nguồn lực vào hạ tầng bề mặt Mặt Trăng. Ưu tiên sử dụng công nghệ thương mại (CLPS - Commercial Lunar Payload Services) và các phương tiện tái sử dụng.
Phương án triển khai theo giai đoạn:
Giai đoạn 1 (2026-2028): Thiết lập hoạt động ban đầu, thử nghiệm hệ thống, hạ cánh có người lái đầu tiên (Artemis IV dự kiến đầu 2028).
Giai đoạn 2 (2029-2032): Tăng tần suất hạ cánh (mỗi 6 tháng), xây dựng các module cơ bản, Lunar Terrain Vehicle và hệ thống năng lượng.
Giai đoạn 3 (2033-2036): Xây dựng căn cứ vĩnh viễn với lò phản ứng hạt nhân 20kW, habitat modules, và khả năng lưu trú dài hạn.
NASA đặt mục tiêu chi khoảng 20-30 tỷ USD trong 7-11 năm tới, với hàng chục sứ mệnh CLPS, rover, và hạ tầng hỗ trợ.
Render nghệ thuật căn cứ Artemis Base Camp quy mô lớn tại vùng cực Nam.
Tầm quan trọng khoa học và chiến lược:
Căn cứ sẽ tập trung vào khai thác tài nguyên (ice nước tại cực Nam), nghiên cứu khoa học, và làm bàn đạp cho sứ mệnh có người lái đến Sao Hỏa. NASA cũng nhấn mạnh vai trò của Artemis Accords (hiện đã có 67 quốc gia tham gia) trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế và thương mại hóa không gian.
Khái niệm căn cứ Mặt Trăng hoàn chỉnh với habitat, solar arrays và rover.
Nhận định sâu:
Đây là bước ngoặt quan trọng thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Mỹ dưới chính quyền Trump trong việc khẳng định vị thế dẫn đầu không gian. Việc chuyển từ trạm quỹ đạo sang căn cứ bề mặt cho thấy cách tiếp cận thực tế hơn, tận dụng tối đa ngành công nghiệp tư nhân (SpaceX, Blue Origin, v.v.) để giảm chi phí và tăng tốc độ.
Tuy nhiên, thách thức vẫn rất lớn: chi phí khổng lồ, kỹ thuật sống sót trong môi trường khắc nghiệt (bức xạ, bụi Mặt Trăng, nhiệt độ cực đoan), và rủi ro chính trị - tài chính. Nếu thành công, Moon Base sẽ không chỉ là trạm nghiên cứu mà còn là biểu tượng cho kỷ nguyên mới của nhân loại đa hành tinh. Ngược lại, chậm trễ có thể khiến Mỹ mất lợi thế trước các đối thủ như Trung Quốc (có kế hoạch căn cứ của riêng mình).
Tổng thể, họp báo hôm nay khẳng định Artemis không chỉ là “trở lại Mặt Trăng” mà là “ở lại Mặt Trăng” – bước đệm then chốt hướng tới Sao Hỏa vào những năm 2040.
(Bài viết dựa trên thông tin từ NASA.gov, Space.com, Reuters và họp báo chính thức ngày 26/5/2026. Tình hình chương trình có thể tiếp tục thay đổi theo tiến triển công nghệ và ngân sách.)