Mỹ siết di trú nhưng gặp “điểm gãy”: Tòa chặn trục xuất nhanh toàn quốc, án lệ tị nạn lên Tối cao Pháp viện, phí USCIS sắp tăng

1. Tòa phúc thẩm chặn kế hoạch mở rộng trục xuất nhanh trên toàn nước Mỹ

Ngày 23/11/2025, Tòa phúc thẩm liên bang khu vực D.C. ra phán quyết không cho chính quyền Trump mở rộng diện người bị áp dụng thủ tục trục xuất nhanh (expedited removal). Reuters +1

Trước đó, Bộ An ninh Nội địa (DHS) muốn:

Không chỉ áp dụng trục xuất nhanh cho người bị bắt gần biên giới,

Mà còn cho bất cứ ai ở sâu trong nước Mỹ nhưng không chứng minh được đã sống hợp pháp trên 2 năm.

Tòa nhận định:

Quy trình mà DHS đề xuất không bảo đảm quyền được xét xử công bằng (due process) cho người nhập cư,

Nguy cơ trục xuất nhầm cả những người có quyền ở lại (ví dụ người có đơn tị nạn, người từng vào Mỹ hợp pháp).

Một phần lệnh của tòa cấp dưới về cách đánh giá “nỗi sợ bị bức hại đáng tin cậy” (credible fear) vẫn tạm thời được giữ nguyên, chờ phiên điều trần tiếp theo vào tháng 12. Reuters +1

Ý nghĩa thực tế: Trong ngắn hạn, người nhập cư không giấy tờ sâu trong nội địa chưa bị kéo vào diện trục xuất nhanh trên diện rộng như kế hoạch của chính quyền. Tuy nhiên, những người bị bắt gần biên giới vẫn có thể bị xử lý theo thủ tục expeditied removal như trước.

2. Tối cao Pháp viện nhận xử chính sách “metering” – chặn bớt người xin tị nạn

Cũng trong tháng 11, Tối cao Pháp viện Mỹ đồng ý xem xét tính hợp pháp của chính sách “metering” – từng được dùng để giới hạn số người được phép bước chân qua cửa khẩu để nộp đơn xin tị nạn. AP News +1

“Metering” bắt đầu từ thời Obama, được mở rộng mạnh dưới thời Trump,

Thực tế khiến hàng chục nghìn người phải chờ đợi nhiều tháng ở phía Mexico, trong điều kiện thiếu an ninh, thiếu dịch vụ y tế.

Năm 2021, một thẩm phán liên bang và sau đó là Tòa phúc thẩm khu vực 9 đã phán rằng metering vi phạm luật liên bang và Hiến pháp, buộc chính phủ phải chấm dứt. AP News

Dù chính sách đã bị hủy, Bộ Tư pháp hiện muốn Tối cao Pháp viện xem lại phán quyết cũ, lập luận rằng chính phủ cần một công cụ hợp pháp để kiểm soát lượng người xin tị nạn khi xảy ra “làn sóng di dân đột biến”.

Nếu Tối cao Pháp viện cho phép dùng lại metering, người xin tị nạn tại biên giới có thể tiếp tục phải xếp hàng dài, bị hạn chế số lượng tiếp nhận mỗi ngày.

3. USCIS thông báo sẽ tăng phí hồ sơ từ 01/01/2026

Ngày 22–23/11/2025, Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) công bố sẽ điều chỉnh tăng một loạt loại phí từ ngày 01/01/2026, dựa trên mức lạm phát từ 7/2024–7/2025. The Times of India +1

Một số điểm chính:

Mỗi loại phí chỉ tăng khoảng 5–10 USD, nhưng

Với doanh nghiệp hoặc gia đình nộp nhiều hồ sơ (ví dụ hàng trăm đơn gia hạn EAD, parole, đơn bảo lãnh…), tổng chi phí tăng đáng kể. VisaHQ +1

USCIS nói việc tăng phí là cần thiết để:

Bù chi phí vận hành trong bối cảnh lạm phát,

Giữ nguồn lực để xử lý hồ sơ nhanh hơn, giảm tồn đọng.

Lưu ý cho cộng đồng người Việt:

Nếu bạn chuẩn bị nộp đơn xin thẻ xanh, gia hạn EAD, đơn bảo lãnh thân nhân… trong vài tháng tới, nên xem kỹ bảng phí mới để tính toán thời điểm nộp hồ sơ (có nên nộp trước 2026 hay không).

4. Kết thúc bảo vệ tạm thời TPS cho nhiều nước – người tị nạn lo lắng

Trên mặt trận bảo vệ tạm thời – Temporary Protected Status (TPS), chính quyền Trump tiếp tục lộ rõ định hướng siết chặt:

Ngày 05/11/2025, Bộ An ninh Nội địa (DHS) đăng Thông báo Liên bang thông báo chấm dứt một số chương trình TPS, thực hiện cam kết thu hẹp tối đa hình thức bảo vệ này trong nhiệm kỳ thứ hai. USCIS +1

Từ tháng 1 đến 9/2025, Trump đã có các bước để kết thúc TPS cho Venezuela, Afghanistan, Cameroon, Nepal, Honduras, Nicaragua, Syria…, đặt hàng trăm nghìn người trước nguy cơ mất quyền ở lại hợp pháp. Front page - US

Ngoài ra, khoảng 260.000 người Ukraine đang sống ở Mỹ theo các chương trình nhân đạo (như Uniting for Ukraine) cũng rơi vào tâm trạng “nín thở chờ quyết định” của chính quyền Trump về việc có gia hạn hay không. www.ndtv.com

Điều này có nghĩa gì? Những người đang giữ TPS hoặc diện tạm thời khác (parole nhân đạo, chương trình đặc biệt) phải theo dõi sát:

Xem DHS có gia hạn hay chấm dứt,

Chuẩn bị phương án chuyển sang diện khác (hôn nhân, việc làm, tị nạn…) nếu có đủ điều kiện pháp lý.

5. Charlotte (North Carolina) rúng động vì chiến dịch truy quét “Operation Charlotte’s Web”

Trong tháng 11/2025, cộng đồng nhập cư ở Charlotte, bang North Carolina chấn động vì chiến dịch “Operation Charlotte’s Web” – một đợt truy quét quy mô lớn do Tuần tra Biên giới (Border Patrol) phối hợp thực hiện. The Washington Post

Khoảng 370 người bị bắt giữ,

Cuộc truy quét lan vào cả khu dân cư giàu có, country club, bệnh viện, cửa hàng lớn, khiến nhiều gia đình có giấy tờ hợp pháp cũng sợ hãi, trốn ở nhà, cho con nghỉ học. The Washington Post

Các tổ chức cộng đồng và trường học địa phương cảnh báo:

Trẻ em vắng mặt nhiều ngày vì gia đình sợ đi ra đường,

Một số trung tâm phi lợi nhuận phải tổ chức phát thực phẩm, hỗ trợ khẩn cấp cho gia đình có người bị bắt. The Guardian +1

Đây được xem là ví dụ điển hình cho phong cách “siết chặt di trú nội địa” của chính quyền Trump: không chỉ tập trung ở biên giới, mà mở rộng truy quét vào sâu trong cộng đồng.

6. Điều này tác động thế nào đến cộng đồng người Việt tại Mỹ?

Đối với người Việt đang sống ở Mỹ (có giấy tờ hoặc chưa đầy đủ giấy tờ), các diễn biến mới gợi ra vài điểm cần chú ý:

Trục xuất nhanh bị chặn, nhưng truy quét vẫn tăng

Phán quyết của tòa phúc thẩm giúp giảm nguy cơ trục xuất nhầm trên phạm vi cả nước,

Tuy nhiên, các chiến dịch như ở Charlotte cho thấy cơ quan liên bang vẫn rất tích cực truy quét, đặc biệt với người có lệnh trục xuất hoặc tiền án.

Chi phí di trú tăng dần – nên chủ động kế hoạch hồ sơ

Từ 2026, nộp hồ sơ sẽ tốn thêm tiền; việc chuẩn bị sớm hồ sơ bảo lãnh, thẻ xanh, quốc tịch có thể giúp tiết kiệm chi phí và tránh rủi ro thay đổi luật bất ngờ.

Người có TPS, parole hoặc diện nhân đạo phải theo dõi thật sát

Nếu chương trình TPS của quốc gia mình bị chấm dứt, cần tư vấn luật sư sớm để xem có diện nào chuyển đổi (kết hôn với công dân Mỹ, bảo lãnh thân nhân, xin tị nạn do hoàn cảnh mới…).

Tránh tin giả, chỉ tin thông tin chính thức

Đọc kỹ thông báo từ USCIS, DHS, Bộ Ngoại giao, hoặc các kênh uy tín;

Cẩn thận với các “dịch vụ di trú chui” hứa hẹn “có người quen trong sở di trú” hay “bảo đảm đậu hồ sơ” – rất dễ mất tiền và gặp rắc rối pháp lý.

7. Vietlinker sẽ tiếp tục cập nhật tin di trú Mỹ cho cộng đồng

Chỉ trong vài ngày giữa tháng 11/2025, di trú Mỹ đã chứng kiến:

Một phán quyết tòa kiềm chế quyền trục xuất nhanh của chính quyền,

Một vụ việc được Tối cao Pháp viện nhận xử, có thể định hình lại quyền xin tị nạn,

Thông báo tăng phí USCIS từ 01/01/2026,

Và hàng loạt động thái siết chặt TPS, chiến dịch truy quét nội địa.

👉 Vietlinker sẽ tiếp tục:

Dịch và tóm tắt tin di trú Mỹ bằng tiếng Việt dễ hiểu,

Giải thích tác động thực tế cho người Việt đang sống, học tập, làm việc tại Mỹ,

Hỗ trợ bạn định hướng câu hỏi đúng khi làm việc với luật sư di trú hoặc chuẩn bị hồ sơ.

Bản quyền: Nội dung bài viết được biên soạn và xuất bản độc quyền trên Vietlinker. © 2025 Vietlinker – All rights reserved.