Meta bị 26 nhân viên kiện vì dùng AI chọn người sa thải: Lo ngại phân biệt đối xử và thiên vị công nghệ

Meta – tập đoàn công nghệ khổng lồ của Mỹ – đang đối mặt với vụ kiện tập thể từ 26 nhân viên. Theo đơn kiện nộp tại tòa án liên bang thành phố Oakland (bang California), các nguyên đơn cáo buộc công ty sử dụng hệ thống AI để đánh giá và chọn người bị sa thải trong đợt cắt giảm nhân sự tháng 5 vừa qua.

Các nhân viên cho biết Meta sử dụng các tiêu chí như năng suất làm việc (số lượng token AI sử dụng, thao tác bàn phím, email, lịch sử trình duyệt) để chấm điểm nhân viên. Những người nghỉ phép vì bệnh tật, chăm sóc người thân hoặc mang thai bị thiệt thòi nghiêm trọng do hệ thống AI không tính đến hoàn cảnh cá nhân.

Họ được thông báo sẽ nghỉ việc từ ngày 22/7 và yêu cầu tòa án ra lệnh tạm dừng đợt sa thải trong khi vụ việc được giải quyết. Dù hợp đồng lao động của Meta quy định tranh chấp phải qua trọng tài, các nguyên đơn khẳng định họ có quyền yêu cầu biện pháp khẩn cấp từ tòa án.

Đơn kiện chỉ ra rằng Meta sử dụng nhiều công cụ AI nội bộ, trong đó có trợ lý “Metamate” – công cụ theo dõi trao đổi và tài liệu làm việc của nhân viên. Các hệ thống này chấm điểm năng suất dựa trên dữ liệu kỹ thuật số, được cho là thiếu kiểm tra thiên vị và vi phạm luật lao động California cũng như New York.

Đây được xem là vụ kiện đầu tiên nhằm vào một ông lớn công nghệ Mỹ về cáo buộc sử dụng AI trong sa thải nhân viên.

Người phát ngôn Meta bác bỏ hoàn toàn các cáo buộc, khẳng định: “Việc quản lý nhân sự và quyết định tổ chức hoàn toàn do con người đưa ra, không phải AI”. Công ty cho biết đã cắt giảm khoảng 10% lực lượng lao động (gần 8.000 người) trong tháng 5, và Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg khẳng định không có kế hoạch sa thải lớn thêm trong năm nay.

Vụ kiện xảy ra trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ Mỹ đang đẩy mạnh sử dụng AI để tối ưu hóa hoạt động, nhưng cũng đối mặt chỉ trích về mất việc làm và thiếu minh bạch. Các chuyên gia lao động cho rằng cần có khung pháp lý rõ ràng hơn để kiểm soát AI trong quản lý nhân sự, tránh phân biệt đối xử.

Đối với Meta, vụ việc có thể ảnh hưởng đến hình ảnh thương hiệu và tạo tiền lệ pháp lý cho các công ty công nghệ khác.

Vụ kiện Meta là minh chứng rõ nét cho những rủi ro khi để AI tham gia sâu vào quyết định nhân sự. Công nghệ có thể mang lại hiệu quả nhưng cũng dễ dẫn đến thiên vị và bất công nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Các tập đoàn lớn cần minh bạch hơn trong việc sử dụng AI, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động trong kỷ nguyên số.

Tác giả / Nguồn:
Tổng hợp từ Reuters và các nguồn tin pháp lý Mỹ (tháng 7/2026).