Brussels, ngày 21/5/2026 – Sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng, Liên minh châu Âu (EU) đã đạt và phê chuẩn thỏa thuận khung thương mại tạm thời với Mỹ. Thỏa thuận này giữ mức thuế quan Mỹ áp lên hầu hết hàng hóa EU ở mức trần 15%, đồng thời EU mở cửa thị trường cho hàng Mỹ bằng cách dỡ bỏ thuế quan nhập khẩu trên nhiều lĩnh vực then chốt.
Thỏa thuận được ký kết khung từ năm 2025 tại Turnberry (Scotland) và vừa hoàn tất vòng đàm phán cuối cùng nhằm đáp ứng hạn chót 4/7/2026 mà Tổng thống Donald Trump đặt ra.
Theo các điều khoản chính:
Phía EU: Loại bỏ hoàn toàn thuế quan nhập khẩu đối với hàng hóa công nghiệp Mỹ (máy móc, thiết bị, nguyên liệu thô) và mở rộng ưu đãi cho một số sản phẩm nông nghiệp và thủy sản Mỹ.
Phía Mỹ: Áp mức thuế trần 15% đối với hầu hết hàng hóa EU xuất khẩu sang Mỹ (bao gồm ô tô, linh kiện, dược phẩm và bán dẫn trong một số trường hợp). Một số ngoại lệ như tài nguyên thiên nhiên khan hiếm, máy bay và dược phẩm generic chỉ chịu mức thuế MFN thông thường.
Biện pháp bảo vệ: EU bổ sung điều khoản đình chỉ (suspension clause), điều khoản khởi động (sunrise clause) và điều khoản sunset (hết hạn vào tháng 3/2028 trừ khi gia hạn). Nếu Mỹ vi phạm mức trần 15% hoặc áp thuế mới, EU có quyền tạm dừng ưu đãi.
Thỏa thuận này giúp EU tránh mức thuế 30% ban đầu mà Trump đe dọa, đồng thời EU cam kết đầu tư lớn vào Mỹ (khoảng 514 tỷ euro theo một số nguồn).
Phản ứng từ các bên
Bà Ursula von der Leyen hoan nghênh thỏa thuận tạm thời, nhấn mạnh đây là bước đi cần thiết để bảo vệ việc làm và ổn định kinh tế cho 16 triệu lao động liên quan đến thương mại xuyên Đại Tây Dương. Nhiều nghị sĩ châu Âu ủng hộ nhưng bày tỏ lo ngại về độ tin cậy của đối tác Mỹ.
Phía Mỹ, Tổng thống Trump coi đây là thắng lợi trong chiến lược “thương mại cân bằng”, giúp giảm thâm hụt thương mại và thúc đẩy xuất khẩu Mỹ. Tuy nhiên, một số chuyên gia Mỹ cảnh báo thỏa thuận có thể bị thay đổi nếu Trump áp thêm các biện pháp thuế toàn cầu.
Biểu đồ minh họa phân bổ các ngành kinh tế châu Âu chịu ảnh hưởng từ thương mại với Mỹ (dữ liệu tham khảo).
Thỏa thuận phản ánh sự nhượng bộ chiến lược của EU trước sức ép từ chính quyền Trump, ưu tiên ổn định thay vì đối đầu. EU – đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ – đã chọn cách “mua sự yên bình” bằng cách chấp nhận mức thuế không đối xứng (0% cho nhiều hàng Mỹ, 15% cho hàng EU), đổi lấy việc tránh chiến tranh thuế quan toàn diện có thể gây suy thoái kinh tế châu Âu.
Giảm bất ổn, hỗ trợ chuỗi cung ứng ô tô và công nghệ, bảo vệ việc làm ở Đức, Pháp, Italy. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp EU lo ngại mất sức cạnh tranh so với Anh (chỉ chịu 10% theo thỏa thuận riêng).
Thỏa thuận có thể làm suy yếu vị thế địa chính trị của EU, tăng phụ thuộc vào Mỹ trong bối cảnh căng thẳng toàn cầu. Các điều khoản bảo vệ của EU cho thấy Brussels vẫn cảnh giác cao độ. Nếu Trump không tuân thủ, thỏa thuận có nguy cơ sụp đổ trước năm 2028.
Tổng thể, đây là “giải pháp ít tệ nhất” trong bối cảnh hiện tại, nhưng nhiều nhà phân tích cho rằng nó làm nổi bật sự chuyển dịch quyền lực thương mại toàn cầu và thách thức đối với mô hình thương mại tự do đa phương.