Học khu Salamanca City Central School District, nằm ở vùng nông thôn phía tây bang New York, vừa thông báo tạm dừng kế hoạch đưa robot AI hình người vào giảng đường. Quyết định được công bố ngày 24/7 trên trang Facebook chính thức của trường, chỉ vài tuần sau khi hội đồng nhà trường phê duyệt khoản chi khoảng 57.590 đến 58.000 USD để mua robot mang tên Sally từ công ty Realbotix.
Robot Sally được thiết kế dưới dạng hình người với da silicone, tóc nâu, có khả năng cử động phần thân trên và khuôn mặt. Theo kế hoạch ban đầu, máy sẽ được đặt cố định trong lớp học chuyên về AI và robot của trường trung học, hỗ trợ giáo viên trong việc giảng dạy theo chương trình WozEd, cung cấp tương tác cá nhân hóa cho học sinh. Học khu cho biết thiết bị chạy trên mạng nội bộ khép kín, không kết nối internet, không nhận diện khuôn mặt và không lưu trữ dữ liệu ghi âm theo cam kết của nhà sản xuất.
Tuy nhiên, dự án nhanh chóng gặp phải làn sóng phản đối. Công đoàn giáo viên Salamanca Teachers’ Association bày tỏ lo ngại về tính bảo mật phần mềm, cách thu thập và lưu trữ dữ liệu học sinh. Chủ tịch công đoàn Lacey Pihlblad nhấn mạnh: “Chúng tôi rất lo lắng về bảo mật phần mềm mà họ triển khai, dữ liệu sẽ được lưu trữ như thế nào, thu thập ra sao và khả năng ghi hình.” Nhiều giáo viên còn cho rằng việc đưa robot hình người vào lớp học là “không phù hợp” và có nguy cơ làm mất tính nhân văn của nghề dạy học.
Bộ Giáo dục bang New York cũng gửi thư bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về quyền riêng tư học sinh, các biện pháp bảo vệ cần thiết và nguy cơ robot đảm nhận những chức năng vốn thuộc về giáo viên có chuyên môn. Phó ủy viên phụ trách quan hệ công chúng của bộ, JP O’Hare, xác nhận cơ quan này đã liên hệ với học khu và yêu cầu tạm dừng để rà soát kỹ hơn.
Một yếu tố khiến dư luận đặc biệt chú ý là nguồn gốc của công ty Realbotix. Công ty này có mối liên hệ thông qua thương vụ mua lại năm 2024 với đơn vị mẹ của RealDoll – hãng chuyên sản xuất búp bê tình dục siêu thực tế. Dù Realbotix khẳng định robot giáo dục hoàn toàn khác biệt và tôn trọng quyết định tạm dừng của nhà trường, mối liên hệ này đã làm dấy lên nhiều câu hỏi về đạo đức khi đưa công nghệ có nguồn gốc từ ngành công nghiệp người lớn vào môi trường học đường, đặc biệt ở một cộng đồng có nhiều học sinh người bản địa Seneca.
Ảnh: Robot AI hình người tương tự mẫu Sally của Realbotix, thiết bị được học khu Salamanca dự định đưa vào lớp học.
Học khu Salamanca phục vụ khoảng 1.300 học sinh, trong đó nhiều em đến từ khu bảo tồn của cộng đồng Seneca Nation. Lãnh đạo nhà trường khẳng định vẫn cam kết mang công nghệ an toàn vào giáo dục STEM và đang làm việc với Bộ Giáo dục bang để hoàn thiện các thỏa thuận bảo mật dữ liệu học sinh chặt chẽ hơn, đồng thời tổ chức các buổi lắng nghe ý kiến cộng đồng.
Việc tạm dừng dự án phản ánh xu hướng rộng hơn tại Mỹ: sự háo hức với AI trong giáo dục đang va chạm mạnh với những lo ngại thực tế về quyền riêng tư, vai trò của con người và đạo đức công nghệ. Nhiều chuyên gia giáo dục nhận định rằng các trường học cần khung pháp lý rõ ràng hơn trước khi triển khai robot hình người, thay vì chạy theo xu hướng công nghệ rồi phải dừng lại giữa chừng.
Trong khi đó, Realbotix cho biết họ ủng hộ quá trình rà soát thêm và sẵn sàng hợp tác để đảm bảo thiết bị đáp ứng mọi yêu cầu về an toàn và bảo mật. Hiện tại, robot Sally vẫn chưa được đưa vào lớp học và chưa rõ thời điểm dự án có thể được khởi động trở lại.
Ảnh: Trường trung học Salamanca, nơi dự kiến triển khai robot AI hình người trước khi bị tạm dừng.