Bộ Tư pháp Mỹ kiện ngăn chứng nhận kết quả Thượng viện Alaska nếu ứng cử viên Cộng hòa thua

Ngày 23/10/2026, Bộ Tư pháp Mỹ đã nộp đơn kiện tại tòa án liên bang ở Anchorage, yêu cầu ngăn bang Alaska chứng nhận kết quả cuộc bầu cử Thượng viện nếu Thượng nghị sĩ đương nhiệm Dan S. Sullivan (Đảng Cộng hòa) thua sít sao. Vụ kiện được nộp trước bầu cử giữa kỳ ngày 3/11 khoảng 11 ngày và nhằm vào trường hợp kết quả bị “ảnh hưởng bởi sự nhầm lẫn của cử tri”.
Theo đơn kiện, trên lá phiếu có hai ứng cử viên tên gần giống nhau: Dan S. Sullivan (đương nhiệm, được ghi rõ là “Registered Republican” và “incumbent”) và Daniel J. Sullivan Jr. (giáo viên đã nghỉ hưu ở Petersburg, đăng ký Cộng hòa nhưng được liệt kê không có đảng trên phiếu). Bộ Tư pháp cho rằng ứng cử viên thứ hai cố ý làm sai lệch phiếu bầu của người ủng hộ Sullivan, nhằm hỗ trợ ứng cử viên Dân chủ Mary Peltola. Đơn kiện yêu cầu tòa án điều tra xem những phiếu bỏ cho Dan J. Sullivan có thực sự dành cho Thượng nghị sĩ Sullivan hay không, và tạm dừng chứng nhận nếu khoảng cách thắng của Peltola nhỏ hơn số phiếu của người cùng tên.

Tổng thống Donald Trump xác nhận ông là người chỉ đạo vụ kiện. Ông nói với phóng viên: “Tôi là người nói hãy làm điều đó” và gọi Dan J. Sullivan là ứng cử viên “giả”. Cuộc đua được đánh giá rất sát, có thể quyết định quyền kiểm soát Thượng viện. Alaska áp dụng hệ thống bỏ phiếu xếp hạng (ranked-choice voting). Tòa án bang và Tòa án Tối cao Alaska trước đó đã cho phép Dan J. Sullivan tiếp tục trên lá phiếu.
Chiến dịch của Peltola và Ủy ban Chiến dịch Thượng viện Dân chủ đã nộp đơn can thiệp vào vụ kiện, gọi đây là “cuộc tấn công phi thường” vào nền dân chủ và “xúc phạm” cử tri Alaska. Họ cho rằng giả định mọi phiếu bỏ cho Dan J. Sullivan thực chất dành cho Thượng nghị sĩ Sullivan là vô lý, nhất là khi lá phiếu đã phân biệt rõ hai người.

Các chuyên gia luật bầu cử đánh giá vụ kiện yếu. Giáo sư Derek Muller (Trường Luật Notre Dame) gọi lập luận pháp lý là “mỏng manh đến mức gần như không có khả năng thắng”. Luật sư Scott Kendall ở Anchorage nhận xét nếu sinh viên luật năm nhất nộp đơn này, ông sẽ cho điểm D-
Tác động đến cộng đồng người Việt tại Mỹ

Vụ kiện này diễn ra trong bối cảnh bầu cử giữa kỳ 2026 có thể quyết định quyền kiểm soát Quốc hội. Với nhiều người Việt tại Mỹ, đặc biệt ở các bang then chốt, sự can thiệp pháp lý trước khi có kết quả chính thức có thể làm tăng lo ngại về tính minh bạch của quy trình bầu cử. Cộng đồng người Việt thường theo dõi sát các cuộc đua Thượng viện vì chúng ảnh hưởng đến chính sách nhập cư, kinh tế và an sinh xã hội. Việc một cơ quan liên bang chủ động kiện để ngăn chứng nhận kết quả nếu một bên thua cũng có thể khiến một số cử tri gốc Việt quan tâm hơn đến các cơ chế bảo vệ quyền bầu cử và giám sát sau bầu cử.

Nhận định

Đây là động thái pháp lý hiếm gặp khi chính quyền liên bang chủ động kiện để can thiệp vào quy trình chứng nhận kết quả của một bang trước khi bầu cử kết thúc. Lập luận chính dựa trên sự trùng tên, dù lá phiếu đã ghi rõ “incumbent” và tòa án bang đã chấp nhận tư cách ứng cử của người thứ hai. Nhiều chuyên gia cho rằng vụ kiện có cơ sở pháp lý yếu và mang tính chính trị cao, đặc biệt khi chỉ áp dụng trong trường hợp ứng cử viên Cộng hòa thua. Trong bối cảnh cuộc đua Alaska được xem là then chốt đối với quyền kiểm soát Thượng viện, vụ kiện này phản ánh mức độ căng thẳng của bầu cử giữa kỳ 2026 và sự sẵn sàng của chính quyền hiện tại trong việc sử dụng công cụ pháp lý để bảo vệ kết quả có lợi cho phe mình.