Theo báo cáo của National Center for Education Statistics (NCES) và các nghiên cứu gần đây, thời gian đọc sách giải trí hàng ngày tại Mỹ đã giảm hơn 40% trong hai thập kỷ qua. Nhiều chuyên gia cho rằng nguyên nhân chính đến từ sự bùng nổ của mạng xã hội, video ngắn và trò chơi điện tử, khiến trẻ em ít có động lực cầm sách hơn. Mặc dù một số trẻ vẫn duy trì thói quen đọc, nhưng tỷ lệ “không bao giờ hoặc hiếm khi đọc” đang ở mức cao kỷ lục.
Những hậu quả lâu dài và nguyên nhân sâu xa
Sự suy giảm thói quen đọc giải trí không chỉ ảnh hưởng đến kỹ năng ngôn ngữ mà còn tác động đến sự phát triển nhận thức, trí tưởng tượng và thành tích học tập tổng thể. Đọc sách thường xuyên giúp trẻ mở rộng vốn từ, cải thiện khả năng tập trung và đồng cảm – những kỹ năng ngày càng quan trọng trong thế giới hiện đại. Tuy nhiên, khi trẻ dành hàng giờ cho màn hình, não bộ quen với kích thích nhanh chóng, dẫn đến khó khăn hơn trong việc duy trì sự chú ý với nội dung dài và sâu sắc.
Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng đại dịch COVID-19 và học trực tuyến đã làm trầm trọng thêm xu hướng này, nhưng vấn đề cốt lõi là sự cạnh tranh từ công nghệ. Nhiều bậc phụ huynh và giáo viên lo ngại rằng nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời, khoảng cách giữa những trẻ yêu sách và trẻ ít đọc sẽ ngày càng lớn, ảnh hưởng đến bình đẳng giáo dục.
Góc nhìn phân tích: Làm thế nào để khôi phục tình yêu sách?
Dù thách thức lớn, vẫn còn hy vọng. Nhiều chương trình cộng đồng, thư viện trường học và sáng kiến của phụ huynh đang nỗ lực tạo không gian đọc sách hấp dẫn hơn, kết hợp công nghệ với sách giấy. Các chuyên gia khuyến nghị cha mẹ nên đọc sách cùng con từ sớm, hạn chế thời gian màn hình và chọn sách phù hợp với sở thích cá nhân. Ở cấp độ xã hội, cần đầu tư mạnh hơn vào giáo dục văn học và các chiến dịch khuyến đọc quốc gia.
Từ góc nhìn rộng hơn, việc trẻ em Mỹ ít đọc sách giải trí hơn là một lời cảnh báo cho nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, khi công nghệ đang thay đổi nhanh chóng thói quen của thế hệ trẻ. Đầu tư vào thói quen đọc không chỉ giúp nâng cao trình độ dân trí mà còn nuôi dưỡng tâm hồn và khả năng sáng tạo cho tương lai.
Trong bối cảnh “The Nation’s Report Card” tiếp tục ghi nhận những lo ngại về kỹ năng đọc, việc khôi phục thói quen đọc giải trí trở thành ưu tiên cấp thiết. Các gia đình, trường học và chính phủ cần hành động phối hợp để đảm bảo thế hệ trẻ không chỉ biết đọc mà còn yêu thích đọc sách – chìa khóa cho sự phát triển toàn diện.
Bài viết dựa trên dữ liệu chính thức từ NCES, các nghiên cứu gần đây và nguồn uy tín, cập nhật đến tháng 6/2026.