Anh Minh, kỹ sư phần mềm người Việt ở San Jose, đã mở đi mở lại email của phòng nhân sự công ty suốt cuối tuần, chỉ vì một con số làm anh mất ngủ: 100.000 USD. Anh đang trong diện OPT sau khi tốt nghiệp thạc sĩ, chờ công ty nộp hồ sơ H-1B để có thể ở lại làm việc hợp pháp tại Mỹ.
Với nhiều gia đình Việt, H-1B không chỉ là một loại visa. Đó là cây cầu nối từ những năm học đại học tốn kém đến cơ hội nghề nghiệp, từ giấc mơ “con học xong có việc làm” đến hy vọng định cư lâu dài. Vì vậy, phán quyết của một tòa liên bang chặn khoản phí 100.000 USD với đơn H-1B đang được cộng đồng du học sinh và phụ huynh Việt theo dõi sát sao.
Điều quan trọng nhất lúc này: chưa nên hoang mang. Phán quyết mới không có nghĩa mọi thứ đã kết thúc, nhưng nó cho thấy tòa án đang đặt giới hạn với việc hành pháp tự ý áp thêm gánh nặng tài chính khổng lồ lên hồ sơ di trú lao động.
Chuyện gì đã xảy ra?
Theo The Hill, Thẩm phán liên bang Leo Sorokin hôm thứ Hai đã chặn khoản phí 100.000 USD đối với đơn xin visa H-1B do chính quyền Donald Trump áp đặt. Vụ kiện được đưa ra bởi một nhóm tiểu bang do Đảng Dân chủ lãnh đạo, cho rằng chính quyền đã vượt quá thẩm quyền.
Tòa đồng ý rằng khoản tiền này, xét về bản chất và cách áp dụng, giống như một loại thuế hơn là lệ phí hành chính thông thường. Trong hệ thống Mỹ, quyền đặt ra chính sách thuế và nhiều chính sách di trú trọng yếu thuộc về Quốc hội, không phải một chính quyền đơn phương ban hành bằng sắc lệnh hay quy định hành pháp.
“Bản chất và cách áp dụng khoản thanh toán 100.000 USD cho thấy đây là một loại thuế, bất kể được gọi bằng tên gì,” tòa nêu trong lập luận được The Hill trích dẫn.
Với độc giả Việt chưa quen hệ thống di trú Mỹ, H-1B là visa lao động dành cho các công việc chuyên môn, thường yêu cầu bằng đại học trở lên, như kỹ sư phần mềm, phân tích dữ liệu, kế toán, kiến trúc sư, nhà nghiên cứu, giảng viên hoặc một số vị trí trong ngành y tế. Người xin H-1B thường cần có công ty Mỹ đứng ra bảo lãnh.
Còn F-1 là visa du học sinh. Sau khi tốt nghiệp, nhiều sinh viên F-1 được đi làm tạm thời theo chương trình OPT; riêng nhóm ngành STEM có thể được gia hạn thêm. Với nhiều sinh viên Việt, lộ trình phổ biến là: F-1 đi học, OPT đi làm, sau đó công ty nộp H-1B, rồi xa hơn có thể là hồ sơ thẻ xanh.
Ảnh hưởng đến người Việt tại Mỹ
Tác động đầu tiên và rõ nhất nằm ở nhóm du học sinh Việt đang học hoặc mới tốt nghiệp đại học Mỹ. Những bạn như anh Minh ở San Jose, chị Thảo, tốt nghiệp ngành phân tích dữ liệu tại Dallas, hay nhiều sinh viên ở Boston, Seattle, Irvine, thường phụ thuộc vào thiện chí và khả năng tài chính của nhà tuyển dụng để được nộp H-1B.
Nếu khoản phí 100.000 USD có hiệu lực rộng rãi, nhiều công ty nhỏ và vừa có thể chùn tay. Một startup công nghệ, phòng khám tư, công ty kế toán địa phương hay hãng thiết kế nhỏ khó có thể bỏ ra số tiền tương đương lương cả năm của một nhân viên chỉ để nộp hồ sơ. Khi đó, ứng viên quốc tế, trong đó có người Việt, sẽ dễ bị loại ngay từ vòng tuyển dụng vì “quá tốn kém để bảo lãnh”.
Chị Lan, chủ một công ty tư vấn kế toán nhỏ ở Westminster, California, kể rằng chị từng muốn giữ lại một nhân viên người Việt vừa tốt nghiệp ngành accounting tại Cal State Fullerton. “Em ấy giỏi, hiểu khách Việt, làm mùa thuế rất chắc tay. Nhưng nếu phí lên tới 100.000 USD thì công ty nhỏ như tôi chịu không nổi,” chị nói.
Với các gia đình Việt có con đang học đại học ở Mỹ, phán quyết này giúp giảm bớt một nỗi lo tức thời. Nhiều cha mẹ đã vay tiền, bán đất, hoặc dành dụm nhiều năm để con học ở Mỹ, với kỳ vọng sau khi tốt nghiệp có thể đi làm, tích lũy kinh nghiệm và tự lập. Một khoản phí H-1B quá cao có thể khiến kế hoạch đó đứt gãy ngay tại bước đầu vào thị trường lao động.
Tuy nhiên, cũng cần nhìn thực tế: phán quyết chặn phí không đồng nghĩa H-1B trở nên dễ dàng. Hệ thống H-1B vốn đã cạnh tranh, có hạn ngạch, thường phải qua quy trình chọn ngẫu nhiên nếu số đơn vượt mức. Do đó, sinh viên Việt vẫn phải chuẩn bị hồ sơ nghề nghiệp mạnh, tìm công ty hiểu luật di trú và có bộ phận nhân sự đủ kinh nghiệm.
Nhóm bị ảnh hưởng gián tiếp còn gồm người Việt đang chờ thẻ xanh theo diện việc làm. Nếu H-1B bị siết hoặc chi phí tăng đột biến, quá trình duy trì tình trạng hợp pháp trước khi đến lượt hồ sơ thẻ xanh có thể phức tạp hơn. Những người đã lập gia đình, mua nhà, có con sinh ở Mỹ sẽ càng lo lắng vì một thay đổi nhỏ trong chính sách có thể kéo theo xáo trộn lớn trong đời sống.
Các chủ doanh nghiệp Việt cũng nên chú ý. Dù tiệm nail, nhà hàng hay chợ Việt không phải lúc nào cũng dùng H-1B, một số doanh nghiệp đang mở rộng sang mảng công nghệ, kế toán, marketing, quản lý chuỗi cung ứng hoặc phòng khám y tế có thể cần tuyển nhân sự chuyên môn. Chi phí bảo lãnh quá cao sẽ làm thị trường lao động kém linh hoạt, nhất là với các cộng đồng nhập cư vốn dựa nhiều vào nhân lực song ngữ và am hiểu văn hóa.
Bạn nên làm gì?
Trước hết, đừng vội thay đổi kế hoạch học tập, nghỉ việc, hay rút hồ sơ chỉ vì đọc một tiêu đề trên mạng xã hội. Phán quyết của tòa là một diễn biến quan trọng, nhưng các vụ kiện di trú tại Mỹ có thể còn kháng cáo, điều chỉnh, hoặc được hướng dẫn thêm bởi cơ quan liên bang. Điều cần làm là theo dõi thông tin chính thức và hỏi đúng người.
Nếu bạn đang là du học sinh F-1, đang làm OPT, hoặc công ty chuẩn bị nộp H-1B, hãy làm các bước sau:
- Kiểm tra tình trạng hồ sơ trên trang chính thức của USCIS tại uscis.gov nếu đã có receipt number.
- Trao đổi ngay với bộ phận HR hoặc immigration team của công ty để hỏi kế hoạch nộp H-1B, chi phí, thời điểm và phương án dự phòng.
- Đặt lịch với luật sư di trú nếu bạn sắp hết OPT, đổi việc, bị layoff, hoặc có hồ sơ phụ thuộc vợ/chồng, con cái.
- Giữ hồ sơ cá nhân gọn gàng, gồm I-20, EAD card, passport, visa, I-94, bảng lương, thư mời làm việc và tất cả thông báo từ USCIS.
- Theo dõi thông báo chính thức, tránh tin đồn từ TikTok, Facebook hoặc các nhóm chat chưa kiểm chứng.
Website hữu ích gồm USCIS.gov cho tình trạng hồ sơ và thông tin visa lao động; travel.state.gov cho thông tin visa tại lãnh sự; và trang của trường đại học, đặc biệt là văn phòng International Student Office. Nếu cần hỏi tổng đài USCIS, độc giả có thể vào uscis.gov để lấy số liên hệ hiện hành và hướng dẫn phù hợp, vì hệ thống có thể thay đổi theo thời điểm.
Với phụ huynh Việt có con đang học đại học, hãy khuyến khích con gặp cố vấn sinh viên quốc tế từ sớm, nhất là trước khi tốt nghiệp 6-12 tháng. Đừng đợi đến lúc OPT gần hết mới hỏi về H-1B, vì lịch tuyển dụng, quy trình nội bộ công ty và thời hạn hồ sơ thường cần chuẩn bị dài hơi.
Phán quyết chặn khoản phí H-1B 100.000 USD là một nhịp thở nhẹ cho nhiều sinh viên và gia đình Việt đang đặt tương lai ở Mỹ vào con đường học hành, lao động và tuân thủ luật pháp. Nhưng nhịp thở đó không thay thế cho sự chuẩn bị: trong một hệ thống di trú luôn biến động, người bình tĩnh nhất, có thông tin nhất và biết tìm đúng chuyên gia sẽ là người ít bị cuốn vào cơn sóng bất ngờ nhất.
Disclaimer: Bài viết mang tính tham khảo. Độc giả nên tìm hiểu thêm từ nguồn chính thống trước khi quyết định.
© 2026 Vietlinker.com