Cơ quan Cạnh tranh Pháp (Autorité de la Concurrence) đã chính thức can thiệp vào tranh chấp giữa Meta và giới báo chí nước này. Theo đó, tập đoàn công nghệ Mỹ sở hữu Facebook và Instagram phải cung cấp thông tin chi tiết hơn về cách khai thác nội dung báo chí và nối lại các cuộc đàm phán thiện chí về thù lao. Đây là bước tiến mới trong cuộc xung đột kéo dài nhiều năm về quyền liên quan (droit voisin).
Biểu tượng Meta tại trụ sở của Tập đoàn ở Menlo Park, California, Mỹ. Ảnh: Anadolu Agency
Liên minh Báo chí Thông tin Tổng hợp (APIG) và Hiệp hội quyền liên quan của báo chí (DVP) đã đệ đơn khiếu nại, cho rằng Meta áp đặt cách tính thù lao một cách đơn phương, đồng thời từ chối cung cấp dữ liệu cần thiết để các tòa soạn đánh giá tính hợp lý của đề xuất thanh toán. Cơ quan quản lý nhận định cách tiếp cận của Meta – chỉ tính nội dung do người dùng cá nhân đăng tải, loại trừ nội dung từ chính các cơ quan báo chí, bỏ qua Instagram và các đường dẫn liên kết – có dấu hiệu lạm dụng vị thế thống lĩnh trên thị trường mạng xã hội.
Trong quyết định khẩn cấp, Cơ quan Cạnh tranh Pháp yêu cầu Meta trong vòng 15 ngày phải cung cấp đầy đủ thông tin về cách nội dung báo chí được hiển thị, lan truyền và tạo giá trị trên hai nền tảng. Mục tiêu là tạo điều kiện cho các cuộc thương lượng diễn ra minh bạch và công bằng hơn.
Tranh chấp giữa báo chí Pháp và các tập đoàn công nghệ lớn không phải mới. Pháp là một trong những quốc gia tiên phong thực thi Chỉ thị về bản quyền số của Liên minh châu Âu (EU). Trước đó, Google đã nhiều lần bị phạt và cuối cùng phải cam kết minh bạch, đàm phán thiện chí với báo chí vào năm 2022.
Với Meta, hai bên từng đạt thỏa thuận cho giai đoạn 2019-2025 dựa trên khoản thanh toán cố định và tính năng “Facebook News” – dịch vụ mà Meta sau này đã ngừng triển khai. Sự thay đổi này khiến các nhà xuất bản báo chí cho rằng quyền lợi của họ không được đảm bảo, đặc biệt khi AI tạo sinh ngày càng sử dụng nội dung báo chí để huấn luyện mô hình.
Meta khẳng định giá trị của nội dung báo chí trên nền tảng của họ không cao vì không phải là lý do chính khiến người dùng truy cập Facebook hay Instagram. Tập đoàn cho biết sẽ tham gia đàm phán xây dựng dù không đồng tình hoàn toàn với kết luận của cơ quan quản lý.
Cuộc tranh chấp không chỉ dừng lại ở mạng xã hội truyền thống mà đang mở rộng sang lĩnh vực AI. Google đã cam kết trả thù lao cho nội dung báo chí trong tính năng AI Overviews sắp triển khai tại Pháp. Trong khi đó, Tòa án Công lý Liên minh châu Âu (CJEU) đang được yêu cầu làm rõ trách nhiệm của các chatbot và trợ lý AI đối với quyền liên quan.
Tại Pháp, các cơ quan báo chí và ngành văn hóa đang thúc đẩy khung pháp lý mới để quản lý việc sử dụng tác phẩm báo chí huấn luyện AI, dù vấp phải sự phản đối từ các doanh nghiệp công nghệ. Quyết định của Cơ quan Cạnh tranh Pháp lần này không chỉ ảnh hưởng đến Meta mà còn tạo tiền lệ quan trọng cho các nền tảng khác tại châu Âu.
Nếu Meta vi phạm quy định cạnh tranh, tập đoàn có nguy cơ bị phạt nặng. Ngược lại, một thỏa thuận công bằng sẽ giúp cân bằng lợi ích giữa báo chí truyền thống – vốn đang gặp khó khăn về doanh thu – và các ông lớn công nghệ đang thống trị không gian số.
Vụ việc tiếp tục thu hút sự chú ý của dư luận châu Âu, khi câu hỏi về giá trị thực sự của nội dung chất lượng cao trong kỷ nguyên số và AI ngày càng trở nên cấp thiết.
Nguồn tham khảo: Cơ quan Cạnh tranh Pháp và các báo cáo quốc tế (tháng 7/2026). Biên tập bởi Hiểu Nhân.