Hải quân Mỹ đang phải bỏ ra một khoản chi phí khổng lồ để xử lý tàu sân bay hạt nhân USS Enterprise, chiếc tàu sân bay chạy bằng năng lượng nguyên tử đầu tiên trên thế giới. Tổng số tiền đã chi cho quá trình này ước tính khoảng 1,4 tỷ USD.
Mới đây, công ty NorthStar Maritime Dismantlement Services đã trúng gói thầu trị giá 418,5 triệu USD để thực hiện công đoạn tháo dỡ cuối cùng. Tàu sẽ được lai dắt từ xưởng đóng tàu Newport News đến cảng Mobile, bang Alabama, để hoàn tất việc rã xác. Hợp đồng này nối tiếp khoản chi 902 triệu USD cho quy trình vô hiệu hóa tàu sau khi loại biên và 111 triệu USD tiền bến bãi.
USS Enterprise được đưa ra khỏi biên chế từ năm 2012, sau hơn 50 năm phục vụ. Quá trình rút nhiên liệu hạt nhân còn lại trong 8 lò phản ứng, lưu kho và xử lý an toàn đã kéo dài suốt 14 năm. Đây được xem là bước khó khăn và tốn kém nhất trong toàn bộ dự án.
Tàu sân bay hạt nhân USS Enterprise của Mỹ. Ảnh: seaforces
Theo chuyên gia Bryan Clark từ Viện nghiên cứu Hudson, việc rút nhiên liệu từ các lò phản ứng trên Enterprise là rào cản lớn. Khác với tàu ngầm hạt nhân – nơi có thể cắt cả khoang chứa lò phản ứng để đưa đi xử lý – khoang chứa trên tàu sân bay quá lớn, buộc phải tháo dỡ cả phần thân tàu.
Dù nhiên liệu đã được rút, các thành phần còn lại vẫn phải được xử lý theo quy định nghiêm ngặt tại cơ sở của Bộ Năng lượng Mỹ ở Hanford, bang Washington. Toàn bộ quá trình xử lý phóng xạ dự kiến kéo dài đến năm 2030.
USS Enterprise được chế tạo trong giai đoạn 1958-1961 và chính thức phục vụ từ năm 1961 đến 2012. Với chiều dài 342 mét, đây từng là tàu hải quân dài nhất thế giới. Tàu có lượng giãn nước hơn 93.000 tấn, tốc độ tối đa trên 62 km/h và có thể mang theo khoảng 90 máy bay.
Chi phí tháo dỡ Enterprise được xem là bài học quan trọng cho Hải quân Mỹ khi chuẩn bị loại biên các tàu sân bay lớp Nimitz, bắt đầu từ USS Nimitz vào năm 2027. Việc xử lý tàu hạt nhân đòi hỏi quy trình phức tạp, tốn kém và kéo dài nhiều năm, khác hẳn với tàu chạy bằng nhiên liệu thông thường.
Việc Mỹ phải chi số tiền lớn để “chôn cất” một biểu tượng của sức mạnh hải quân cho thấy thách thức thực tế trong việc quản lý vòng đời của các vũ khí hạt nhân. USS Enterprise không chỉ là chiến hạm lịch sử mà còn trở thành trường hợp điển hình về chi phí và độ phức tạp khi loại biên tàu sân bay hạt nhân.