Việc cắt giảm và tái cấu trúc chương trình hỗ trợ HIV/AIDS toàn cầu của Mỹ đang gây ra những hệ quả nghiêm trọng đối với công tác phòng chống dịch bệnh tại nhiều quốc gia, đặc biệt ở châu Phi. Một báo cáo mới được công bố ngày 21/7 cho thấy các tổ chức y tế đã buộc phải đóng cửa phòng khám, sa thải nhân viên và cắt giảm dịch vụ do thiếu kinh phí từ chương trình PEPFAR (Kế hoạch Khẩn cấp của Tổng thống Mỹ về Phòng chống AIDS).
Theo báo cáo, những gián đoạn từ chính quyền Trump đối với PEPFAR và Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) đã làm suy giảm đáng kể các hoạt động phòng ngừa và điều trị HIV. Số người được tiếp cận thuốc dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) giảm tới 38% trong giai đoạn 2024-2025 tại 62 quốc gia được khảo sát, tương đương hơn một triệu người không còn được sử dụng biện pháp phòng ngừa quan trọng này.
Nhiều tổ chức cộng đồng tại các nước có tỷ lệ nhiễm HIV cao cho biết dịch vụ hỗ trợ người sống chung với HIV đã bị cắt giảm khoảng 50%, trong đó dịch vụ dành cho nhóm nguy cơ cao như nam giới quan hệ tình dục đồng giới và người hành nghề mại dâm giảm hơn 80%. Một số quốc gia bắt đầu đối mặt với nguy cơ thiếu hụt bộ xét nghiệm và thuốc điều trị.
PEPFAR từng được đánh giá là một trong những chương trình hỗ trợ y tế toàn cầu thành công nhất của Mỹ, giúp cứu sống ước tính 26 triệu người trong hơn hai thập kỷ. Tuy nhiên, dưới chính sách “Nước Mỹ trước tiên”, Washington đang chuyển hướng sang mô hình để các nước tự chủ hơn, giảm dần vai trò của các cơ quan như CDC trong việc giám sát và triển khai chương trình.
Báo cáo nhấn mạnh rằng việc cắt giảm hỗ trợ không chỉ ảnh hưởng đến điều trị mà còn làm suy yếu hệ thống y tế cộng đồng vốn phụ thuộc nhiều vào nguồn lực bên ngoài. Các tổ chức quốc tế kêu gọi các nhà tài trợ khác và chính phủ các nước tăng cường nỗ lực để duy trì các dịch vụ thiết yếu, tránh để dịch bệnh lây lan trở lại.