Tuyên Bố “Chiến Tranh Tổng Lực” Của Iran: Từ Quân Sự Đến Kinh Tế
Trong phát biểu hôm 20/7 tại cuộc họp với các quan chức ngành tư pháp ở Tehran, Tổng thống Masoud Pezeshkian đã thẳng thắn thừa nhận thực tế khắc nghiệt: “Cộng hòa Hồi giáo Iran đang bước vào cuộc chiến tranh tổng lực với Mỹ”. Ông kêu gọi nhìn nhận rõ ràng và chấp nhận mọi hệ quả tất yếu của cuộc xung đột này.
Khu vực gần một cơ sở dầu khí tại tỉnh Ahmadi, thuộc Đông Nam Kuwait, bị tấn công vào ngày 18/7. Ảnh: Reuters
Điều đáng chú ý là Tổng thống Pezeshkian nhấn mạnh “mặt trận quan trọng nhất hiện nay là nền kinh tế và đời sống của người dân”. Ông cảnh báo nếu áp lực kinh tế dẫn đến bất mãn xã hội lan rộng, nền tảng hỗ trợ nhà nước có thể bị lung lay – một bài học đau đắng từ phong trào biểu tình cuối năm ngoái xuất phát từ chi phí sinh hoạt tăng cao.
Tuyên bố này không chỉ phản ánh tình hình quân sự căng thẳng mà còn lộ rõ lo ngại nội bộ của Iran. Sau nhiều tháng chiến sự khiến hàng nghìn người thiệt mạng, lệnh ngừng bắn tháng 6 đã tan vỡ, đẩy khu vực Trung Đông vào vòng xoáy nguy hiểm mới. Mỹ đang mở rộng mục tiêu tấn công sang hạ tầng dân sự như đường bộ, hầm đường, cảng biển và thậm chí nhà máy khử mặn, trong khi Iran đáp trả bằng cách nhắm vào mục tiêu ở 7 quốc gia trong khu vực.
Houthi Phong Tỏa Saudi Arabia: Leo Thang Trên Mọi Mặt Trận
Houthi tuyên bố phong tỏa đường biển nhằm vào Saudi Arabia. Ảnh: Reuters
Song song với động thái của Iran, lực lượng Houthi tại Yemen – được Tehran hậu thuẫn – đã tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải ngay lập tức đối với Saudi Arabia theo nguyên tắc “phong tỏa đáp trả phong tỏa”. Người phát ngôn Yahya Saree khẳng định nhóm này sẵn sàng leo thang trên mọi mặt trận và sẽ đáp trả mạnh mẽ bất kỳ hành động nào từ Riyadh.
Đây là bước leo thang nguy hiểm, đặc biệt khi Houthi từng chứng minh khả năng làm tê liệt thương mại toàn cầu qua eo biển Bab el-Mandeb bằng các cuộc tấn công tàu thương mại ủng hộ Palestine. Việc phong tỏa Saudi Arabia có nguy cơ làm gián đoạn nguồn cung năng lượng, đẩy giá dầu thế giới tăng vọt và ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế toàn cầu.
Quân đội Mỹ cũng tiếp tục các đợt không kích nhằm suy giảm năng lực Iran tại eo biển Hormuz – tuyến đường huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu khí toàn cầu trước khi chiến sự bùng phát.
Phân Tích Và Triển Vọng: Rủi Ro Lan Rộng Khó Kiểm Soát
Cuộc xung đột Mỹ-Iran không còn giới hạn ở đối đầu quân sự trực tiếp mà đã chuyển sang chiến tranh đa chiều: kinh tế, hạ tầng và ủy nhiệm qua các lực lượng như Houthi. Việc Iran mở rộng mục tiêu sang các cảng biển Ả Rập cho thấy xung đột có nguy cơ lan rộng thành khu vực, đe dọa ổn định Vùng Vịnh và chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Đối với cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các nước nhập khẩu dầu mỏ như Việt Nam và cộng đồng Việt kiều tại Mỹ, đây là lúc cần theo dõi sát sao biến động giá năng lượng và chuỗi cung ứng. Lịch sử cho thấy các cuộc chiến Trung Đông thường kéo theo lạm phát, gián đoạn thương mại và dòng người tị nạn – những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội.
Trong bối cảnh này, lời kêu gọi của Tổng thống Pezeshkian về việc bảo vệ “nền tảng xã hội” là tín hiệu cảnh báo nội bộ Iran đang chịu áp lực lớn. Tuy nhiên, với cả hai bên đều thể hiện quyết tâm, triển vọng hạ nhiệt xung đột trong thời gian ngắn dường như còn xa vời. Thế giới đang chứng kiến một chương mới đầy bất ổn, nơi chiến tranh không chỉ diễn ra trên chiến trường mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến túi tiền và an ninh của mỗi quốc gia.
Nguồn tham khảo:
Dân trí, Fars News, Reuters, AP và các báo cáo chính thức từ Mỹ - Iran ngày 20/7/2026.