Theo các báo cáo gần đây, hơn 70% người Mỹ phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu AI gần khu dân cư, theo khảo sát Gallup tháng 3/2026. Nhiều dự án trị giá hàng chục tỷ USD đã bị đình trệ hoặc hủy bỏ do sức ép từ cư dân. Tại Wisconsin, cư dân sử dụng biện pháp bỏ phiếu để chặn dự án của Microsoft. Ở New Jersey, hàng nghìn người ký kiến nghị phản đối trung tâm dữ liệu trên địa điểm cũ của Merck vì lo ngại tiêu thụ nước và điện. Bang Maine đang xem xét ban hành lệnh tạm dừng xây dựng mới, trong khi Thượng nghị sĩ Bernie Sanders và Hạ nghị sĩ Alexandria Ocasio-Cortez đề xuất dự luật moratorium toàn quốc.
Nguyên nhân sâu xa của làn sóng phản đối
Các trung tâm dữ liệu AI đòi hỏi lượng điện và nước khổng lồ để làm mát máy chủ. Một trung tâm quy mô lớn có thể tiêu thụ điện tương đương hàng chục nghìn hộ gia đình và hàng triệu lít nước mỗi ngày. Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng sự bùng nổ này đang làm chậm quá trình chuyển đổi năng lượng tái tạo, buộc phải duy trì các nhà máy điện than hoặc khí đốt lâu hơn dự kiến. Ngoài ra, tiếng ồn liên tục, ô nhiễm nhiệt và áp lực lên hạ tầng địa phương cũng là những mối lo ngại lớn.
Người biểu tình cầm biển phản đối ô nhiễm và khí thải từ các dự án liên quan đến trung tâm dữ liệu.
Karen Hao, tác giả Empire of AI, lập luận rằng mô hình phát triển hiện tại giống như một đế chế mới: các tập đoàn lớn như OpenAI, Microsoft, Google và Meta đang “chiếm đoạt” tài nguyên toàn cầu – từ đất đai, nước sạch đến dữ liệu cá nhân – trong khi gánh nặng môi trường lại đổ lên vai các cộng đồng yếu thế. Theo bà, đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là vấn đề quyền lực và bất công xã hội, khi lợi nhuận tập trung vào tay vài tỷ phú trong khi người dân địa phương phải chịu chi phí điện tăng và nguồn nước khan hiếm.
Phía ủng hộ cho rằng các trung tâm dữ liệu mang lại việc làm, thuế và thúc đẩy đổi mới công nghệ, giúp Mỹ duy trì vị thế dẫn đầu trong cuộc đua AI toàn cầu. Một số chuyên gia đề xuất giải pháp như xây dựng trung tâm dữ liệu ở không gian hoặc khu vực xa xôi để giảm xung đột với cộng đồng.
Phía phản đối, bao gồm các nhóm môi trường và cư dân, nhấn mạnh rằng không thể hy sinh tương lai bền vững để đổi lấy tiến bộ công nghệ. Họ kêu gọi quy định chặt chẽ hơn, minh bạch và tham vấn cộng đồng trước khi phê duyệt dự án. Nhiều người coi phong trào này là “danh sách kháng cự AI” (AI Resist List), đánh dấu sự thức tỉnh của xã hội trước sức mạnh ngày càng lớn của Big Tech.
Hình minh họa khái niệm “Đế chế AI” với các trung tâm dữ liệu quy mô khổng lồ và tham vọng công nghệ tương lai.
Tình hình cho thấy cuộc đua AI không chỉ diễn ra trong phòng thí nghiệm hay trên thị trường chứng khoán, mà đang trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống hàng ngày của người dân. Liệu các chính quyền địa phương và liên bang có tìm được sự cân bằng giữa đổi mới và bền vững, hay làn sóng phản đối sẽ tiếp tục khiến hàng trăm tỷ USD đầu tư vào AI bị kìm hãm? Câu trả lời có thể định hình tương lai của công nghệ và môi trường trong nhiều năm tới.
