Tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO diễn ra tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) vào đầu tháng 7/2026, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã chính thức công bố một sáng kiến quốc phòng lớn mang tên Deep Precision Strike. Khoảng 12 đồng minh NATO, chủ yếu là các nước châu Âu, cam kết chi hơn 37 tỷ bảng Anh trong thập kỷ tới để phát triển và triển khai năng lực tấn công chính xác tầm xa. Đây không chỉ là một khoản đầu tư tài chính khổng lồ mà còn là tín hiệu rõ ràng về sự thay đổi chiến lược của châu Âu trong kiến trúc an ninh tập thể.
Bối cảnh ra đời của dự án này không phải ngẫu nhiên. Cuộc xung đột Nga-Ukraine đã chứng minh một cách thuyết phục rằng các hệ thống tấn công chính xác tầm xa có thể thay đổi cục diện chiến trường. Việc Ukraine sử dụng tên lửa Storm Shadow, ATACMS hay các vũ khí tương tự để tấn công sâu vào hậu tuyến Nga, làm suy yếu nghiêm trọng năng lực tiếp tế và chỉ huy đối phương, đã trở thành bài học thực tiễn mà NATO không thể bỏ qua. Đồng thời, trong hai năm qua, NATO ghi nhận hơn 700 lần phải điều chiến đấu cơ đánh chặn máy bay Nga gần không phận liên minh, cùng với sự gia tăng mạnh mẽ hoạt động quân sự của Nga quanh vùng biển Anh. Những con số này cho thấy rủi ro xung đột thực tế đang hiện hữu, đòi hỏi NATO phải có năng lực răn đe đáng tin cậy ở cấp độ chiến lược.
Dự án do Anh dẫn dắt tập trung vào việc phát triển “họ” vũ khí tấn công chính xác sâu với các đặc tính kỹ thuật then chốt: tầm bắn tối thiểu 300 km, một số biến thể vượt quá 2.000 km, khả năng tàng hình và tốc độ cao, đồng thời có độ chính xác “pinpoint”. Ban đầu tập trung vào các hệ thống phóng từ mặt đất, sau đó sẽ mở rộng sang nền tảng trên không và trên biển. Trong khuôn khổ sáng kiến này, Anh đang đẩy mạnh một số chương trình hợp tác song phương và đa phương cụ thể. Chương trình Trinity House với Đức hướng tới vũ khí tàng hình và siêu thanh tầm hơn 2.000 km, dự kiến đưa vào trang bị trong thập niên 2030. Dự án Stratus hợp tác với Pháp và Ý phát triển tên lửa kế thừa Storm Shadow, có khả năng tiêu diệt mục tiêu giá trị cao, tàu chiến và chế áp phòng không đối phương. Ngoài ra, chương trình Precision Strike Missile hợp tác với Mỹ và Australia cung cấp tên lửa đạn đạo siêu thanh tầm khoảng 500 km.
Hình minh họa: Khái niệm tên lửa tấn công chính xác tầm xa hiện đại đang bay (ảnh minh họa chuyên nghiệp)
Sáng kiến này thể hiện rõ ý định của châu Âu muốn giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn cung vũ khí và công nghệ từ Mỹ. Trong bối cảnh chính sách Mỹ có thể thay đổi theo từng nhiệm kỳ Tổng thống, việc xây dựng năng lực tự chủ về “deep strike” trở thành ưu tiên sống còn đối với nhiều nước NATO châu Âu. Đồng thời, đây cũng là cách Anh và các đối tác gửi thông điệp mạnh mẽ tới Moscow: NATO không chỉ phòng thủ mà đã sẵn sàng tấn công sâu vào các mục tiêu hậu cần, chỉ huy và hạ tầng quan trọng nếu bị khiêu khích. Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper nhấn mạnh: năng lực này sẽ cho phép NATO “đánh trúng các mục tiêu giá trị cao và động cơ hậu cần vận hành quân đội đối phương”, qua đó răn đe bất kỳ kẻ xâm lược nào.
Khoản đầu tư 37 tỷ bảng không chỉ phục vụ mục tiêu quân sự mà còn là động lực lớn cho ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu. Riêng chương trình Stratus đã giúp duy trì hơn 1.300 việc làm tại các nhà máy MBDA ở Stevenage và Bolton (Anh). Việc chia sẻ công nghệ, chuyên môn và chuỗi cung ứng giữa các nước thành viên sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy nghiên cứu phát triển và sản xuất quy mô lớn hơn, qua đó giảm chi phí đơn vị và tăng tốc độ cung cấp đạn dược – một bài học đau đớn từ cuộc chiến Ukraine.
Tuy nhiên, dự án cũng đặt ra một số câu hỏi cần cân nhắc. Việc châu Âu đẩy mạnh năng lực tấn công tầm xa tất yếu sẽ khiến Nga lo ngại và có thể dẫn đến các biện pháp đáp trả, bao gồm tăng cường tên lửa chiến thuật và chiến lược của chính họ. Đây là động lực điển hình của cuộc chạy đua vũ trang, nơi mỗi bên đều viện dẫn lý do “răn đe” để biện minh cho việc tăng cường vũ khí. Ngoài ra, chi phí khổng lồ 37 tỷ bảng trong 10 năm cũng đặt ra thách thức về phân bổ ngân sách quốc phòng tại nhiều nước châu Âu vốn đang phải đối mặt với nhiều ưu tiên kinh tế - xã hội khác.
Hình minh họa: Kỹ sư châu Âu làm việc trên các linh kiện tên lửa chính xác cao tại nhà máy hiện đại (ảnh minh họa chuyên nghiệp)
Nhìn rộng hơn, sáng kiến Deep Precision Strike là một mảnh ghép quan trọng trong nỗ lực xây dựng “trụ cột châu Âu” của NATO. Nó không thay thế vai trò của Mỹ mà bổ sung và cân bằng hơn, giúp liên minh trở nên bền vững và ít bị ảnh hưởng bởi những biến động chính trị nội bộ từng nước thành viên. Việc Thủ tướng Starmer nhấn mạnh “một NATO mạnh mẽ hơn, mang tính châu Âu hơn” cho thấy London đang chủ động định hình lại vị thế của mình sau Brexit trong lĩnh vực an ninh tập thể.
Dự án 37 tỷ bảng của 12 đồng minh NATO là bước đi cần thiết và kịp thời trong bối cảnh an ninh châu Âu đang bị đe dọa nghiêm trọng. Nó thể hiện sự trưởng thành chiến lược của châu Âu khi chủ động đầu tư vào những năng lực then chốt thay vì chỉ trông chờ vào sự bảo trợ từ bên ngoài. Tuy nhiên, sức mạnh quân sự dù quan trọng đến đâu cũng chỉ là công cụ. Muốn duy trì hòa bình lâu dài, các nước NATO vẫn cần song song thực hiện các nỗ lực ngoại giao, kiểm soát vũ trang và xây dựng lòng tin – dù điều này hiện nay dường như rất khó khăn. Cuối cùng, thành công của dự án sẽ không chỉ được đo bằng số lượng tên lửa được sản xuất mà còn bằng khả năng thực sự răn đe được xung đột và bảo vệ người dân châu Âu trước những rủi ro thực tế.
Nguồn tham khảo:
Thông cáo chính thức của Chính phủ Vương quốc Anh (GOV.UK, 8/7/2026).
BBC News, “Nato allies announce £37bn for new missile project”.
Các báo cáo liên quan từ NATO Defence Industry Forum tại Ankara.